búa

Thân thiện

Người thợ mộc dùng búa để đóng một cây đinh vào tấm ván.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Dụng cụ để nện, đóng: Một công cụ cầm tay thường gồm một đầu nặng (thường bằng kim loại) gắn chặt vào một cán dài, dùng để đóng, đập, nện hoặc tạo lực va đập.
   • Dụng cụ để bổ, chẻ: Một loại công cụ có lưỡi sắc (thường bằng sắt, thép) tra vuông góc với cán, dùng để bổ củi, chẻ gỗ.

2. Động từ (tiếng lóng):

   • Nói dối, bịa đặt: Hành động cố ý nói ra điều không đúng sự thật để lừa dối người khác.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa 1 - dụng cụ nện):

  • Anh thợ mộc dùng búa để đóng đinh vào tấm ván.
  • Trong câu tục ngữ "trên đe dưới búa", búa tượng trưng cho sức ép từ phía dưới.

• Danh từ (nghĩa 2 - dụng cụ bổ):

  • Ông ấy dùng chiếc búa lớn để bổ những khúc củi to.

• Động từ (nghĩa tiếng lóng):

  • Nó toàn búa chuyện đó thôi, đừng có tin!
  • Anh đừng búa tôi nữa, tôi biết sự thật rồi.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đầu đau như búa bổ": Thành ngữ diễn tả cảm giác đau đầu dữ dội, như có vật gì nặng đập vào đầu.

  • Tối qua tôi thức khuya, sáng nay đầu đau như búa bổ.

• "Trên đe dưới búa": Thành ngữ chỉ tình thế bị áp lực, kẹt giữa hai phía, khó xử.

  • Anh ấy đang ở trong tình thế trên đe dưới búa, không biết nên nghe theo bên nào.

Biến thể và từ gần giống

• Búa tạ (danh từ): Loại búa rất nặng, thường dùng trong thể thao (ném búa tạ) hoặc công việc nặng cần lực đập lớn.
• Búa nhỏ (danh từ): Búa có kích thước nhỏ, dùng cho các công việc tỉ mỉ.
• Búa chim (danh từ): Tên gọi khác của một loại búa nhỏ, đầu nhọn, dùng trong ngành cơ khí, sửa chữa.

Từ đồng nghĩa

• Vồ (danh từ): Dụng cụ tương tự búa nhưng thường to và nặng hơn, dùng để đập, nện vật lớn.
• Chày (danh từ): Dụng cụ để giã, nện, thường dùng trong nhà bếp (giã gia vị) hoặc một số ngành nghề.
• Nói dối, bịa chuyện (động từ): Các từ đồng nghĩa với nghĩa tiếng lóng của "búa".

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Búa bổ (động từ): Hành động dùng búa để chẻ, bổ (củi, gỗ). Cũng xuất hiện trong thành ngữ "đau đầu như búa bổ".
  • Ông cụ đang búa bổ những thanh củi khô trước sân.

Thành ngữ liên quan

• Trên đe dưới búa: (Như đã giải thích ở trên).
• Đầu đau như búa bổ: (Như đã giải thích ở trên).

Học thuật

1. 1 dt. 1. Dụng cụ để nện, đóng thường gồm một khối sắt tra thẳng cán: dùng búa để đóng đinh trên đe dưới búa (tng.). 2. Dụng cụ để bổ củi, gồm lưỡi sắt tra vuông góc với cán: dùng búa bổ củi.
2. 2 đgt. lóng Nói dối: Nó búa mà anh cũng tin đừng búa người ta mãi.