cưu

Thân thiện

Một người mẹ cưu con nhỏ trên lưng.

Định nghĩa

1. Động từ (cổ ngữ):
   • Mang, đèo bòng, gánh vác: Chỉ hành động mang theo, gánh vác một vật gì đó, thường là một trách nhiệm hoặc gánh nặng trên vai hoặc trong lòng.
   • Giúp đỡ, hỗ trợ, cưu mang: Mang nghĩa giúp đỡ, đùm bọc, chở che người khác, nhất là trong hoàn cảnh khó khăn.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • "Cưu lòng nhũ tử làm thơ dại" (Mang trong lòng tình mẹ con mà làm thơ ngây ngô).
  • Người ấy có lòng nhân, hay cưu giúp kẻ khó khăn. (Người ấy có lòng nhân, hay giúp đỡ người khó khăn.)
  • Bà con lối xóm nên biết cưu mang nhau lúc hoạn nạn. (Hàng xóm láng giềng nên biết đùm bọc nhau lúc hoạn nạn.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Cưu mang": Đây là một từ ghép phổ biến, diễn tả sự giúp đỡ, chở che, nuôi nấng một cách chu đáo và có trách nhiệm.
  • Gia đình tôi luôn biết ơn người đã cưu mang mẹ con tôi những ngày khốn khó.
• "Mang cưu": Cách nói cổ, nhấn mạnh việc gánh vác, mang trên mình (một trách nhiệm, nỗi niềm).
  • Là trưởng nam, anh ấy phải mang cưu trọng trách của gia đình.

Biến thể và từ liên quan

• Cưu mang (động từ): Giúp đỡ, đùm bọc, nuôi nấng.
• Đèo bòng (động từ): Mang theo, vướng víu (thường dùng với nghĩa tiêu cực hơn so với "cưu").
• Gánh vác (động từ): Đảm đương, chịu trách nhiệm.

Từ đồng nghĩa

• Giúp đỡ: Hỗ trợ, làm cho người khác bớt khó khăn.
• Đùm bọc: Che chở, giúp đỡ trong tình thương yêu.
• Chở che: Bảo vệ, giúp đỡ để tránh khó khăn, nguy hiểm.
• Gánh vác: Đảm nhận, chịu trách nhiệm.

Lưu ý

• Từ "cưu" ngày nay ít được dùng độc lập trong văn nói hàng ngày. Nghĩa "giúp đỡ" của nó chủ yếu được bảo lưu và phổ biến trong từ ghép "cưu mang".
• Trong văn chương cổ hoặc văn phong trang trọng, từ "cưu" có thể được sử dụng để tạo sắc thái cổ kính.

Học thuật

1. đgt. cổ Mang, đèo bòng: Cưu lòng nhũ tử làm thơ dại, Ca khúc Thương-lang biết trọc thanh (Quốc âm thi tập).