cữ

Thân thiện

Sau cữ mưa, những cây non bắt đầu đâm chồi.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Khoảng, mức dùng làm chuẩn để đo lường hoặc thực hiện: Chỉ một điểm mốc, một giới hạn được quy định làm căn cứ.
   • Thước mẫu, quy chuẩn (chuyên môn): Dùng trong một số lĩnh vực kỹ thuật.
   • Khoảng thời gian xảy ra một hiện tượng thời tiết trong một đợt (khẩu ngữ): Chỉ một giai đoạn ngắn có hiện tượng thời tiết đặc trưng lặp đi lặp lại.
   • Khoảng thời gian ước chừng; dạo, lúc (khẩu ngữ): Chỉ một quãng thời gian không xác định rõ ràng.
   • Thời kỳ kiêng khem của sản phụ và trẻ sơ sinh theo quan niệm dân gian: Giai đoạn cần được chăm sóc đặc biệt sau khi sinh.

2. Động từ (phương ngữ):

   • Kiêng, kiêng cữ: Hành động tránh dùng hoặc làm một điều gì đó vì lý do sức khỏe hoặc tín ngưỡng.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Anh thợ căng dây làm cữ trước khi xây tường. (Khoảng dùng làm chuẩn)
  • Sau cữ mưa rào, trời lại hửng nắng. (Khoảng thời gian hiện tượng thời tiết)
  • Chị ấy mới sinh, vẫn còn trong cữ. (Thời kỳ kiêng khem)
  • Cữ này năm ngoái, thời tiết mát mẻ hơn. (Khoảng thời gian ước chừng)

• Động từ:

  • Bà ấy đang cữ ăn đồ tanh. (Kiêng)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đúng cữ": Làm đúng theo quy chuẩn, đúng thời điểm đã định.
  • Cấy lúa phải đúng cữ thì mới cho năng suất cao.
• "Sai cữ": Làm không đúng quy chuẩn hoặc lệch thời điểm.
  • Uống thuốc sai cữ sẽ giảm hiệu quả.
• "Đầy cữ": Kết thúc thời gian kiêng khem (thường cho sản phụ).
  • Cháu bé đã đầy cữ, có thể tắm nắng được rồi.

Biến thể và từ gần giống

• Kiêng cữ (động từ): Từ ghép thể hiện đầy đủ ý nghĩa của động từ "cữ", chỉ việc kiêng khem.
  • Bệnh nhân phải kiêng cữ đủ thứ theo chỉ dẫn của bác sĩ.
• Cự (danh từ, nghĩa khác): Chỉ khoảng cách, vạch mốc (có thể gây nhầm lẫn về chính tả).

Từ đồng nghĩa

• Mốc (danh từ): Điểm, giới hạn dùng làm chuẩn.
• Đợt (danh từ): Khoảng thời gian có sự việc xảy ra.
• Kiêng (động từ): Tránh, không dùng đến.

Thành ngữ liên quan

• "Ăn cữ ở cữ": Chỉ toàn bộ chế độ ăn uống, sinh hoạt kiêng khem của sản phụ trong thời gian ở cữ.
  • Sau sinh, chị ấy được mẹ chồng chăm sóc ăn cữ ở cữ rất cẩn thận.

Học thuật

1. I d. 1 Khoảng dùng làm chuẩn. Căng dây làm cữ. Cấy đúng cữ. 2 (chm.). Thước mẫu. 3 (kng.). Khoảng thời gian xảy ra một hiện tượng thời tiết trong mỗi đợt. Sau cữ mưa, tiếp luôn cữ nắng. Cữ rét cuối năm. 4 (kng.). Khoảng thời gian ước chừng; dạo. Cữ trời sang thu, mưa nắng thất thường. Cữ này năm ngoái. 5 Thời kì kiêng khem của người đẻ và của trẻ mới sinh, theo y học dân gian cổ truyền. Đẻ đã đầy cữ. Còn trong cữ.
2. II đg. (ph.). Kiêng. ăn mỡ.