dơ

Thân thiện

Một đứa trẻ rửa tay vì tay rất dơ.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Bẩn, không sạch sẽ: Chỉ trạng thái có vết bẩn, dính bụi, mồ hôi hoặc chất bẩn khác trên bề mặt.
   • Xấu xa, đáng hổ thẹn: Dùng để chỉ hành vi, lời nói hoặc ý nghĩ trái với đạo đức, lẽ thường, khiến người ta cảm thấy xấu hổ.
   • Trơ trẽn, không biết hổ thẹn: Chỉ thái độ hoặc bản tính của người không còn cảm thấy ngượng ngùng, xấu hổ trước những điều đáng lẽ phải hổ thẹn.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ (Nghĩa bẩn):

  • Tay em bé lấm lem bùn đất, trông rất dơ.
  • Cái áo này đã mặc nhiều ngày nên đã dơ rồi.

• Tính từ (Nghĩa xấu xa):

  • Lời nói dơ bẩn ấy không nên thốt ra.
  • Hành động dơ bẩn của hắn khiến mọi người khinh bỉ.

• Tính từ (Nghĩa trơ trẽn):

  • Hắn ta thật dơ, bị mắng mà mặt không đỏ.
  • Cứ làm những chuyện sai trái mà không biết ngượng, thật là dơ.

Các cách sử dụng nâng cao

• "ăn dơ ở bẩn": Cách sống, sinh hoạt thiếu vệ sinh, không sạch sẽ.

  • Nhà cửa bừa bộn, ăn dơ ở bẩn thì dễ sinh bệnh.

• "dơ dáng dại hình": Có dáng vẻ, cử chỉ không đứng đắn, thiếu nghiêm trang, thường hàm ý chê trách.

  • Ra chỗ đông người mà ăn mặc dơ dáng dại hình thế kia.

Biến thể và từ gần giống

• Nhơ (tính từ): Cùng nghĩa với "dơ", thường dùng trong văn chương hoặc ngôn ngữ trang trọng hơn để chỉ sự bẩn thỉu hoặc ô uế (về danh dự).

  • Danh tiếng bị nhơ bởi tin đồn thất thiệt.

• Dơ bẩn (tính từ): Nhấn mạnh mức độ bẩn hoặc sự xấu xa về đạo đức.

  • Câu chuyện dơ bẩn ấy không đáng để bàn tới.

• Dơ dáy (tính từ): Nhấn mạnh vẻ bề ngoài bẩn thỉu, lem nhem.

  • Bộ quần áo dơ dáy sau buổi lao động.

Từ đồng nghĩa

• Bẩn: Không sạch, có chất bẩn (nghĩa vật lý).
• Bẩn thỉu: Rất bẩn, gây khó chịu; cũng dùng cho hành vi đạo đức.
• Ô uế: Làm mất đi sự trong sạch, thanh khiết (thường dùng cho tinh thần, danh dự).
• Trơ trẽn: Lì lợm, không biết xấu hổ.

Từ trái nghĩa

• Sạch: Không có vết bẩn, trong lành.
• Sạch sẽ: Gọn gàng, không bụi bẩn.
• Thanh cao: Trong sạch và cao quý (về đạo đức, tinh thần).
• Đứng đắn: Nghiêm chỉnh, đúng mực.

Thành ngữ liên quan

• Dơ như c (thô tục): Rất bẩn, cực kỳ bẩn.

  • Sau trận mưa, đường làng dơ như c.

• Dơ dơ sạch sạch: Vừa có phần bẩn, vừa có phần sạch; không hoàn toàn trong sạch hay hoàn toàn xấu xa.

  • Việc làm của hắn dơ dơ sạch sạch, khó mà đánh giá.

Học thuật

1. tt. 1. đphg Bẩn: ăn dơ ở bẩn. 2. Xấu xa, đáng hổ thẹn: Người đâu mà dơ đến thế. 3. Trơ, không biết hổ thẹn là gì: dơ dáng dại hình.