dằn

Thân thiện

Mẹ dằn cái bát xuống mặt bàn.

Định nghĩa

1. Động từ:
   • Đè, nén xuống, không cho trỗi dậy, nổi lên: Hành động dùng vật nặng hoặc sức mạnh để đè lên, giữ cho vật khác không bật lên hoặc nổi lên.
   • Nén chịu, kìm giữ, không cho bộc lộ tình cảm: Hành động kiềm chế, cố gắng không để lộ cảm xúc mạnh ra bên ngoài.
   • Đặt mạnh xuống để tỏ thái độ tức giận, không bằng lòng: Hành động đặt đồ vật xuống một cách mạnh mẽ, gây tiếng động để biểu lộ sự bực tức, khó chịu.
   • Nhấn mạnh ở từ nào, tiếng nào khi nói: Hành động phát âm một từ, một tiếng nào đó với âm lượng hoặc ngữ điệu mạnh hơn, rõ hơn để tạo sự chú ý hoặc biểu đạt cảm xúc.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (Nghĩa 1):

  • Người ta dùng hòn đá to để dằn tấm bạt, không cho gió thổi bay.
  • Khi muốn cà muối chín kỹ, bà thường dằn một viên đá sạch lên trên.

• Động từ (Nghĩa 2):

  • Nghe tin buồn, anh ấy chỉ biết dằn lòng mà không khóc.
  • Cô ấy cố dằn cơn tức giận để nói chuyện một cách bình tĩnh.

• Động từ (Nghĩa 3):

  • Bực mình, ông ấy dằn chiếc cốc xuống bàn kêu "cạch" một tiếng.
  • Cô bé hậm hực dằn cuốn sách xuống ghế rồi bỏ đi.

• Động từ (Nghĩa 4):

  • Diễn giả dằn từng tiếng "độc lập - tự do - hạnh phúc" để mọi người cùng ghi nhớ.
  • "Tôi không đồng ý!" - anh ta nói và dằn mạnh vào từ "không".

Các cách sử dụng nâng cao

• "Dằn mặt": Hành động dùng uy lực hoặc hình phạt để làm cho đối phương khiếp sợ, không dám tái phạm.

  • Tên trùm xã hội đen đó dằn mặt đám thuộc hạ bằng một hình phạt rất nặng.

• "Dằn vặt" (thường dùng ở dạng bị động "bị dằn vặt"): Cảm giác day dứt, giày vò trong lòng do ân hận, lo lắng.

  • Anh ấy bị lương tâm dằn vặt suốt đêm vì lời nói dối.

Biến thể và từ gần giống

• Dằn dỗi (động từ): Tỏ thái độ giận hờn, khó chịu một cách không thẳng thắn, thường qua cử chỉ, hành động.

  • Đứa trẻ ngồi dằn dỗi trong góc phòng vì không được mua đồ chơi.

• Dằn xóc (động từ): Làm cho giảm bớt độ xóc, rung lắc (thường dùng trong kỹ thuật).

  • Hệ thống giảm xóc của xe ô tô có tác dụng dằn xóc rất tốt.

Từ đồng nghĩa

• Nén (động từ): Ép chặt lại, giữ lại bên trong (thường dùng cho cảm xúc: nén giận, nén đau).
• Đè (động từ): Đặt vật nặng lên trên, áp xuống.
• Nhấn (động từ): Dùng lực ấn xuống hoặc nói với ngữ điệu mạnh (nhấn giọng).

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Dằn xuống: Hành động đè, nén một vật xuống bề mặt.

  • Anh phải dằn tấm ván xuống cho thật phẳng trước khi đóng đinh.

• Dằn lòng: Cố gắng kìm nén cảm xúc trong lòng.

  • Dằn lòng không khóc, cô tiễn anh ra bến xe.

Thành ngữ liên quan

• Dằn lòng dằn dạ: (Nhấn mạnh) sự cố gắng kiềm chế, nén chịu cảm xúc rất lớn ở bên trong.
  • Biết con mình phải đi xa, bà cụ dằn lòng dằn dạ mà không dám khóc.

Học thuật

1. đgt. 1. Đè, nén xuống, không cho trỗi dậy, nổi lên: dằn hòn đá trên nắp thùng dằn cà. 2. Nén chịu, kìm giữ, không cho bộc lộ tình cảm: dằn lòng dằn cơn giận. 3. Đặt mạnh xuống để tỏ thái độ tức giận, không bằng lòng: dằn bát xuống mâm dằn cốc xuống bàn. 4. Nhấn mạnh ở từ nào, tiếng nào khi nói: nói dằn từng tiếng một.