Định nghĩa

1. Tính từ:

   • (Về người và động vật) Có ít thịt, ít mỡ; có thân hình nhỏ, không đầy đặn: "gầy" dùng để miêu tả trạng thái cơ thể thiếu sự đầy đặn, trái nghĩa với "béo".
   • (Về thực vật) Ở trạng thái kém phát triển, còi cọc, không xanh tốt: "gầy" có thể dùng để nói về cây cỏ èo uột.
   • (Về đất đai) Nghèo chất dinh dưỡng, không màu mỡ: "gầy" miêu tả đất trồng có ít chất màu, kém phì nhiêu.

2. Động từ (phương ngữ):

   • Tạo dựng, tích lũy từ từ để đạt được mục đích: "gầy" chỉ việc xây dựng, gây dựng một cái gì đó.
   • Làm cho cháy, nhóm lên: "gầy" có nghĩa là đốt, khơi cho lửa cháy.
   • Tạo ra phần cơ sở, phần nền để từ đó hoàn thiện: "gầy" dùng trong một số ngữ cảnh cụ thể như thủ công.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Sau trận ốm, anh ấy trông rất gầy.
  • Mảnh vườn này đất gầy nên cây cối không phát triển tốt.
  • Con mèo hoang nhìn gầy và yếu ớt.

• Động từ:

  • Ông ấy gầy nên một sự nghiệp kinh doanh từ hai bàn tay trắng.
  • Chị gầy bếp để nấu cơm trưa.
  • Trước khi đan, bà phải gầy gấu cho chiếc áo len.

Các cách sử dụng nâng cao

• "gầy gò": rất gầy, gầy đến mức trông yếu đuối, thiếu sức sống.

  • Dáng người gầy gò của cô ấy khiến ai cũng lo lắng.

• "gầy còm": gầy đến mức xương xẩu, lộ rõ xương (thường mang sắc thái tiêu cực hơn "gầy gò").

  • Đứa trẻ suy dinh dưỡng trông gầy còm.

• "gầy như con mắm" (thành ngữ): ví von người gầy quá mức, chỉ còn da bọc xương.

Biến thể và từ gần giống

• Gầy guộc (tính từ): đồng nghĩa với "gầy gò", "gầy còm".
• Gầy mòn (tính từ): gầy đi nhiều và rõ rệt, thường do ốm đau, lo lắng.
  • Vì thương nhớ con, bà gầy mòn đi trông thấy.

Từ đồng nghĩa

• Ốm (tính từ): gầy (thường dùng trong văn nói miền Bắc).
• Còm (tính từ): rất gầy (thường đi kèm với "gầy").
• Khẳng khiu (tính từ): gầy và cao, dài một cách không cân đối (thường nói về chân tay).

Từ trái nghĩa

• Béo (tính từ): có nhiều thịt, mỡ.
• Mập (tính từ): đầy đặn (thường dùng trong văn nói miền Nam).
• Phì nhiêu (tính từ): màu mỡ, giàu dinh dưỡng (dùng cho đất đai).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Béo chê ngấy, gầy chê tanh: ý nói con người hay khó tính, không bao giờ hài lòng.
• Trâu thịt gầy, trâu cày thì béo: phê phán thói ích kỷ, chỉ giữ phần tốt cho mình.

1. 1 tt. 1. (Người và động vật) ít thịt, ít mỡ; trái với béo: béo chê ngấy, gầy chê tanh (tng.) trâu thịt gầy, trâu cày thì béo (tng.) người gầy Chân tay gầy khẳng khiu gầy như con mắm (tng.). 2. (Thực vật) ở trạng thái kém phát triển, không mập: cỏ gầy. 3. ít chất màu, ít chất dinh dưỡng: đất gầy.
2. 2 đgt., đphg 1. Tạo dựng cho đạt tới mục đích: gầy vốn. 2. Làm cho cháy: gầy bếp. 3. Tạo cơ sở để từ đó tiếp tục hoàn thành: gầy gấu áo len.