mỡ

Thân thiện

Mẹ dùng mỡ lợn để chiên trứng.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Loài cây thân gỗ: Một loại cây thuộc họ Vàng tâm, có gỗ nhẹ, thường được sử dụng trong sản xuất đồ gỗ hoặc ván dán.
   • Chất béo trong cơ thể: Chất béo có trong cơ thể người và động vật, thường ở dạng đặc, màu trắng hoặc vàng nhạt.
   • Chất bôi trơn: Chất nhờn, dạng mỡ hoặc đặc, dùng để bôi trơn các bộ phận máy móc, giúp chống mài mòn và chạy trơn tru.

2. Động từ (phương ngữ, cổ):

   • Như "chớ": Mang nghĩa khuyên nhủ hoặc ngăn cản, tương đương với "đừng", "chớ" trong tiếng Việt hiện đại.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (cây):
  • Nhà này làm bằng gỗ mỡ, rất nhẹ và bền.
• Danh từ (chất béo cơ thể):
  • Món thịt kho này có quá nhiều mỡ.
  • Ăn nhiều chất béo có hại sẽ dẫn đến tích tụ mỡ thừa.
• Danh từ (chất bôi trơn):
  • Thợ máy bảo cần tra mỡ vào ổ trục xe đạp.
• Động từ (phương ngữ):
  • Mỡ có tham lam mà hại đến thân. (Ý nói: Chớ có tham lam mà hại đến thân.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Như mèo thấy mỡ" (thành ngữ): Ví cảnh thèm muốn, háo hức đến mức không kiềm chế được.
  • Thằng bé nhìn đĩa kẹo mà như mèo thấy mỡ.
• "Đường trơn như đổ mỡ": Miêu tả con đường rất trơn trượt, khó đi lại.
  • Sau cơn mưa, đường làng trơn như đổ mỡ.

Biến thể và từ liên quan

• Mỡ màng (tính từ): Chỉ sự đầy đặn, có da có thịt, thường hàm ý tích cực về sức khỏe.
  • Đứa trẻ được chăm sóc tốt nên trông rất mỡ màng.
• Béo mỡ (tính từ): Chỉ tình trạng có nhiều mỡ, thừa cân.
  • Chế độ ăn nhiều dầu mỡ dễ khiến cơ thể béo mỡ.
• Mỡ máu (danh từ, y học): Chỉ các thành phần lipid trong máu, như cholesterol.
  • Ông ấy phải đi kiểm tra mỡ máu định kỳ.

Từ đồng nghĩa

• Chất béo: Dùng chung cho chất béo trong thực phẩm và cơ thể.
• Mỡ động vật: Chỉ cụ thể chất béo từ động vật (như mỡ lợn, mỡ bò).
• Grease (tiếng Anh): Từ tương đương cho cả mỡ động vật và chất bôi trơn công nghiệp.

Các cụm từ liên quan

• Bôi mỡ: Hành động thoa chất bôi trơn lên bề mặt.
  • Công việc của anh ta là bôi mỡ cho các khớp nối của cỗ máy.
• Tích mỡ: Quá trình cơ thể dự trữ chất béo.
  • Lười vận động là nguyên nhân chính dẫn đến tích mỡ ở vùng bụng.
• Tiêu mỡ: Quá trình cơ thể phân giải và sử dụng chất béo dự trữ.
  • Tập thể dục đều đặn giúp đẩy nhanh quá trình tiêu mỡ.

Thành ngữ liên quan

• "Vắt cổ chày ra nước" (có liên quan đến ý tận dụng triệt để, nhưng thường dùng với "mỡ" để châm biếm sự bòn rút): Ép đến mức không còn gì để ép.
  • Bọn địa chủ bóc lột nông dân đến mức vắt cổ chày ra nước, vắt đến cả mỡ.
• "Mỡ để miệng mèo" (ít dùng hơn): Ví việc đặt vật quyến rũ trước mặt người thèm muốn, dễ dẫn đến mất mát.

Học thuật

1. 1 dt Loài cây cùng họ với vàng tâm, gỗ nhẹ: Dùng gỗ mỡ làm gỗ dán.
2. 2 dt 1. Chất béo ở trong cơ thể người và động vật: Mỡ lợn; Còn mấy cân vừa thịt vừa mỡ đây (Ng-hồng); Như mèo thấy mỡ (tng); Đường trơn như đổ mỡ. 2. Dầu nhờn dùng bôi vào máy để chống gỉ hoặc để cho máy chạy được trơn: Cần bôi mỡ vào vòng bi này.
3. 3 đgt (đph) Như Chớ (cũ): Mỡ chê người vắn, cậy ta dài (NgBKhiêm).