đèo

Thân thiện

Một chiếc xe máy đang vượt qua một con đèo giữa núi rừng.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Đoạn đường dốc, chỗ cao thấp đi qua giữa các đỉnh núi: Chỉ một địa hình đặc biệt trên đường núi, thường là chỗ thấp nhất giữa hai ngọn núi, nơi đường đi lên xuống.
2. Động từ:
   • Mang, chở (bằng cách đặt lên lưng hoặc trên phương tiện): Hành động vận chuyển người hoặc vật bằng cách cho họ ngồi phía sau hoặc đặt lên phương tiện di chuyển.
   • Mang thêm, gánh thêm một vật ngoài những thứ đã mang: Hành động chất thêm, đặt thêm một thứ gì đó lên trên một vật đã có sẵn, làm tăng thêm trọng lượng hoặc khối lượng.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Đèo Hải Vân là một thắng cảnh nổi tiếng. (Đèo Hải Vân là một thắng cảnh nổi tiếng.)
  • Đoàn xe vừa vượt qua một con đèo quanh co. (Đoàn xe vừa vượt qua một con đèo quanh co.)

• Động từ:

  • Anh ấy thường đèo con gái đến trường bằng xe máy. (Anh ấy thường chở con gái đến trường bằng xe máy.)
  • Bà ấy đèo trên lưng một gùi củi nặng trĩu. (Bà ấy mang trên lưng một gùi củi nặng trĩu.)
  • Gánh lúa đã nặng, đừng đèo thêm gì nữa. (Gánh lúa đã nặng, đừng chất thêm gì nữa.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đèo bòng": Mang theo, kéo theo một cách phiền phức, nặng nề.
  • Công việc chính còn chưa xong, lại đèo bòng thêm việc khác. (Công việc chính còn chưa xong, lại kéo theo thêm việc khác.)

Biến thể và từ gần giống

• Địa danh: Nhiều đèo ở Việt Nam thường trở thành tên riêng, ví dụ: đèo Ngang, đèo Keo Nua, đèo Pha Đin.
• Chở: Từ gần nghĩa với "đèo" khi là động từ, nhưng "chở" thường dùng cho phương tiện lớn hơn (xe ô tô, tàu thuyền) trong khi "đèo" thường dùng cho xe đạp, xe máy hoặc mang vác.

Từ đồng nghĩa

• Danh từ: Đỉnh đèo, dốc núi (chỉ phần dốc), cổ đèo (chỗ cao nhất của đèo).
• Động từ (nghĩa chở/mang): Chở, chuyên chở, tải, bốc.
• Động từ (nghĩa mang thêm): Chất thêm, chồng thêm, gánh thêm.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Đèo theo: Mang theo, dắt theo (người hoặc vật) khi di chuyển.
  • Trên đường về, anh ấy đèo theo một thùng quà. (Trên đường về, anh ấy mang theo một thùng quà.)

Thành ngữ liên quan

• "Đèo heo hút gió": Miêu tả một nơi đèo núi hoang vắng, xa xôi, nhiều gió. Thường dùng để nói về sự hẻo lánh.
  • Ngôi làng nhỏ nằm ở nơi đèo heo hút gió. (Ngôi làng nhỏ nằm ở nơi đèo núi hẻo lánh.)

Học thuật

1. 1 dt. Chỗ dốc, cao thấp trên đường đi qua các đỉnh núi: vượt đèo trèo đèo lội suốị
2. 2 đgt. 1. Mang bằng cách đeo trên lưng: đèo gùi lưng đèo con. 2. Mang kèm trên xe đạp, xe máy: đèo hàng đèo con đến trường. 3. Mang thêm ngoài những thứ đã mang: gánh lúa đã nặng lại đèo thêm ít cỏ bò.