cam

/kæm/

Thân thiện

Một quả cam nằm trên chiếc đĩa trắng cạnh một ly nước.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Loại cây ăn quả thuộc họ Cam quýt (Rutaceae), quả nhỏ hơn bưởi, vỏ mỏng, khi chín thường có màu vàng hoặc hồng nhạt, múi mọng nước, vị ngọt hoặc chua ngọt: Từ này chỉ cây cam và quả cam.
   • Tên gọi chung cho một số bệnh lý thường gặp ở trẻ em, nguyên nhân chủ yếu do suy dinh dưỡng: Thường dùng trong các cụm từ chỉ bệnh tật.
   • (Kỹ thuật) Bộ phận cơ khí có hình dạng đặc biệt để biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến: Là một bộ phận trong động cơ.

2. Động từ:

   • Bằng lòng, chấp nhận, thỏa mãn với một điều gì đó: Diễn tả sự tự nguyện chấp nhận.
   • Đành chịu, cam tâm chịu đựng một điều không mong muốn: Diễn tả sự chấp nhận miễn cưỡng hoặc trong hoàn cảnh bắt buộc.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (cây/quả):
  • Vườn nhà bà trồng rất nhiều cam.
  • Mẹ mua một cân cam để vắt nước.
• Danh từ (bệnh):
  • Trẻ bị suy dinh dưỡng dễ mắc các chứng cam.
  • Cháu bé phải đi khám vì cam răng.
• Danh từ (kỹ thuật):
  • Anh thợ đang kiểm tra trục cam của động cơ.
• Động từ:
  • Vì lợi ích chung, anh ấy cam chịu thiệt thòi.
  • "Đào tiên đã bén tay phàm, Thì vin cành quít cho cam sự đời." (Truyện Kiều)

Các cách sử dụng nâng cao

• "máu cam": hiện tượng chảy máu mũi.
  • Cháu bé chạy nhảy nhiều quá nên bị chảy máu cam.
• "cam tâm" (động từ): bằng lòng, tự nguyện chấp nhận.
  • Anh ấy cam tâm tình nguyện làm việc đó.
• "cam chịu" (động từ): đành phải chịu đựng.
  • Người dân cam chịu cảnh mất điện liên miên.

Biến thể và từ liên quan

• Cam quýt (danh từ): từ chung chỉ các loài cây cùng họ như cam, quýt, bưởi, chanh.
• Cam go (tính từ): khó khăn, ác liệt (thường dùng cho cuộc chiến, cuộc đấu tranh).
  • Một trận chiến cam go.
• Cam lòng (động từ): đồng nghĩa với "cam tâm", bằng lòng.
• Vườn cam (danh từ): khu vực trồng nhiều cây cam.

Từ đồng nghĩa

• Danh từ (quả): quả cam, trái cam.
• Động từ: bằng lòng, chấp nhận, đành lòng, cam tâm.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Quýt làm cam chịu": Người này gây lỗi nhưng người khác lại phải chịu hậu quả thay.
  • Anh A phá hỏng máy tính nhưng tôi lại bị khiển trách, đúng là quýt làm cam chịu.
• "Có cam phụ quýt, có người phụ ta" (ca dao): Ý nói trong cuộc đời, có lúc bị người thân, bạn bè phụ bạc.

Học thuật

1. 1 dt. (thực) Loài cây cùng họ với bưởi, quả bé hơn quả bưởi, vỏ mỏng, khi chín thường có màu hồng nhạt, múi có tôm thường mọng nước, ngọt hoặc hơi chua: Có cam phụ quít, có người phụ ta (cd).
2. 2 dt. Từ chung chỉ nhiều bệnh của trẻ em, thường do suy dinh dưỡng: Thuốc cam; Cam răng.
3. 3 đgt. 1. Được bằng lòng: Đào tiên đã bén tay phàm, thì vin cành quít cho cam sự đời (K) 2. Đành chịu: Phận hèn vâng đã cam bề tiểu tinh (K).