Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Mức độ, giới hạn: Chỉ một mức độ nhất định, thường dùng để nói về sự tiết chế, điều độ hoặc một phạm vi được xác định.
   • Trường hợp, khả năng có thể xảy ra: Dùng để chỉ một tình huống, một khả năng được dự đoán hoặc cân nhắc.
   • Giai đoạn, thời điểm ước chừng: Chỉ một khoảng thời gian hoặc giai đoạn nào đó được xác định một cách tương đối.

2. Trạng từ/Phó từ:

   • Ước chừng, khoảng chừng: Dùng để biểu thị một số lượng, mức độ hoặc thời gian được ước lượng, không chính xác tuyệt đối.
   • Hầu như, gần như: Biểu thị mức độ gần đạt tới một trạng thái nào đó.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Ăn uống phải biết chừng mực. (Phải biết tiết chế trong ăn uống.)
  • Anh ấy làm việc không biết chừng nào là đủ. (Anh ấy làm việc không biết điểm dừng/giới hạn.)
  • Tôi nói chừng thôi, chưa chắc đã đúng. (Tôi nói trong trường hợp/khả năng đó thôi, chưa chắc đã đúng.)

• Trạng từ:

  • Căn nhà cao chừng năm mét. (Căn nhà cao khoảng năm mét.)
  • Buổi họp có chừng ba mươi người tham dự. (Buổi họp có khoảng ba mươi người tham dự.)
  • Trời chừng sắp mưa. (Trời hầu như/gần như sắp mưa.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Có chừng có mực": Có mức độ, biết điều độ, biết điểm dừng.
  • Người khôn ngoan là người sống có chừng có mực.
• "Giữa chừng": Ở khoảng giữa của một quá trình, một công việc chưa hoàn thành.
  • Anh ấy bỏ dự án giữa chừng.
• "Tưởng chừng": Cảm thấy, nghĩ rằng gần như (một trạng thái nào đó sẽ xảy ra).
  • Khó khăn tưởng chừng không thể vượt qua.
• "Đương chừng": Đang ở vào lúc, vào độ tuổi nào đó (thường dùng trong văn chương).
  • Đương chừng thanh xuân. (Đang ở độ tuổi thanh xuân.)

Biến thể và từ liên quan

• Chừng mực (danh từ): Mức độ, phạm vi thích hợp; sự điều độ.
  • Ứng xử cần phải có chừng mực.
• Chừng đỗi (trạng từ): Ước chừng, độ chừng (cách nói cũ).
  • Nhà xa chừng đỗi vài cây số.

Từ đồng nghĩa

• Khoảng, độ, ước chừng (khi dùng như trạng từ chỉ mức độ ước lượng).
• Mức, độ, giới hạn (khi dùng như danh từ chỉ mức độ).
• Trường hợp, khả năng (khi dùng như danh từ chỉ tình huống).

Thành ngữ, cụm từ cố định

• "Ăn có chừng, chơi có độ": Khuyên răn phải biết tiết chế, điều độ trong cả ăn uống và giải trí.
• "Nói chừng": Nói trong một giả định, một khả năng nào đó, chứ không khẳng định chắc chắn.
  • Tôi nói chừng vậy, còn phải xem thực tế thế nào.

1. dt. Mức độ: Chi tiêu có chừng, Nghĩ nhan sắc đương chừng hoa nở (Chp). // trgt. Phỏng độ, vào khoảng: Buổi họp chừng năm chục người 2. Hầu như: Non quanh chừng đã lạnh rồi (Tố-hữu).