cốc

Thân thiện

Mẹ rót nước cam vào một chiếc cốc trong suốt.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Đồ đựng dùng để uống, thường làm bằng thủy tinh, nhựa, sứ, không có quai: Một vật dụng gia đình hình trụ, dùng để đựng và uống các loại chất lỏng như nước, trà, cà phê.
   • Loài chim bắt cá, bơi lặn giỏi, cổ dài, lông đen, chân có màng: Một loài chim thuộc họ Cốc, thường sống ở vùng nước và có khả năng lặn bắt cá rất tài.
   • Than đá xốp và rắn, dùng trong luyện kim: Một loại nhiên liệu rắn, là sản phẩm của quá trình chưng khô than đá, có hàm lượng carbon cao.
   • Tên gọi chung các loại hạt ngũ cốc (dùng trong từ ghép Hán Việt): Thường xuất hiện trong các từ ghép để chỉ các loại hạt lương thực.

2. Tính từ:

   • Từ mô phỏng tiếng động ngắn, đanh và rỗng: Dùng để tả tiếng gõ, tiếng va chạm khô và vang lên một tiếng.

3. Động từ:

   • Dùng ngón tay (thường là ngón giữa gập vào ngón cái) bật hoặc gõ nhẹ, mạnh vào đầu ai đó: Một hành động thường mang tính trách mắng, trêu chọc hoặc trừng phạt nhẹ.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (đồ đựng):
  • Cô ấy rót đầy nước cam vào cốc.
  • Nhà hàng dùng cốc thủy tinh để phục vụ bia.
• Danh từ (loài chim):
  • Đàn cốc đang lặn bắt cá dưới hồ.
• Danh từ (than đá):
  • Nhà máy luyện kim nhập khẩu một lượng lớn cốc.
• Tính từ (từ tượng thanh):
  • Tiếng gõ cửa cốc cốc vang lên trong đêm.
• Động từ:
  • Bà cốc nhẹ lên đầu đứa cháu vì tội nghịch ngợm.

Các cách sử dụng nâng cao

• "nâng cốc": Cử chỉ nâng ly (cốc) lên để chúc mừng hoặc uống cùng nhau trong một dịp vui.
  • Mọi người cùng nâng cốc chúc sức khỏe ông bà.
• "cốc vũ": Mưa ngũ cốc (nghĩa bóng: điềm lành, sự sung túc về lương thực).
• "hà cốc": Các loại hạt ngũ cốc nói chung.

Biến thể và từ gần giống

• Ly (danh từ): Đồ đựng để uống, thường có chân và/hoặc quai. "Ly" thường trang trọng hoặc nhỏ hơn "cốc".
• Tách (danh từ): Đồ đựng để uống trà, cà phê, thường có quai và đĩa lót.
• Chén (danh từ): Đồ đựng nhỏ, thường dùng để uống trà, rượu.

Từ đồng nghĩa

• (Với nghĩa đồ đựng): Ly, tách, chén (tùy ngữ cảnh).
• (Với nghĩa động từ): Gõ, bốc, thoi (vào đầu).

Thành ngữ liên quan

• "Cốc mò cò ăn" (Cốc mò cò xơi): Chỉ việc người này làm cực khổ, vất vả nhưng kẻ khác hưởng lợi, thành quả.
  • Anh ta làm việc cả tháng trời, cuối cùng cốc mò cò ăn, sếp lĩnh hết tiền thưởng.

Học thuật

1. 1 dt. Đồ đựng dùng để uống, làm bằng thuỷ tinh, nhựa..., thường không có quai: cốc nước chanh rót nước vào cốc cốc nhựa nâng cốc chúc mừng.
2. 2 I. tt. Từ mô phỏng tiếng mõ kêu: Tiếng mõ trâu cốc cốc vang rừng. II. đgt. (Dùng ngón tay gập lại) gõ vào đầu: Sao anh lại cốc vào đầu thằng bé như vậy?
3. 3 (F. coke) dt. Than đá xốp và rắn dùng trong luyện kim.
4. 4 dt. Chim bắt cá, bơi lặn giỏi, cổ dài, lông đen, chân có màng: Cốc mò cò xơi (tng.).
5. 5 Tên gọi chung các hạt để ăn (như thóc, ngô, kê, đỗ): cốc vũ hà cốc ngũ cốc.