Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Khô, tàn, mất sức sống vì thiếu nước hoặc chất dinh dưỡng: "Héo" dùng để mô tả trạng thái của cây cối, hoa lá khi bị khô, rũ xuống và dần chết do không được cung cấp đủ nước.
   • Ủ rũ, mất sinh khí: Nghĩa mở rộng, dùng để chỉ trạng thái mệt mỏi, thiếu sức sống của con người hoặc sự vật.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Những cây rau bị bỏ quên đã héo rũ trong nắng. (Các loại rau bị bỏ quên đã khô héo dưới ánh nắng.)
  • Sau chuyến đi dài, anh ấy trông có vẻ héo hon. (Sau chuyến đi dài, anh ấy trông có vẻ mệt mỏi, ủ rũ.)
  • Lá cây bắt đầu héo vàng vào cuối thu. (Lá cây bắt đầu khô vàng vào cuối mùa thu.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Héo hon": Ủ rũ, tiều tụy, mất hết sức sống (thường dùng cho người).

  • Bà cụ ngồi héo hon bên cửa sổ chờ tin con. (Bà cụ ngồi ủ rũ bên cửa sổ chờ tin con.)

• "Héo lòng" / "Héo hắt" (trong văn chương): Chỉ tâm trạng buồn bã, thất vọng, héo mòn.

  • Tin ấy làm cho nàng héo lòng. (Tin ấy làm cho cô ấy buồn bã, thất vọng.)

Biến thể và từ gần giống

• Héo úa (tính từ): Khô héo và tàn lụi hoàn toàn.

  • Cánh đồng sau hạn hán trông thật héo úa. (Cánh đồng sau hạn hán trông thật khô héo và tàn lụi.)

• Lả héo (tính từ): Rũ xuống, mềm oặt và khô (thường nói về rau).

  • Mớ rau để lâu ngày đã lả héo. (Mớ rau để lâu ngày đã rũ xuống và khô.)

Từ đồng nghĩa

• Khô héo: Khô và mất sức sống.
• Tàn úa: Tàn lụi, khô héo.
• Rũ rượi: Rủ xuống, ủ rũ (thường dùng cho cây).

Từ trái nghĩa

• Tươi tốt: Xanh tươi, đầy sức sống.
• Mơn mởn: Non tươi, tràn đầy nhựa sống.
• Tươi roi rói: Rất tươi mới, căng tràn sức sống.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Chê rau muống héo, lại ôm dưa già" (tục ngữ): Chê bai thứ tầm thường nhưng lại giữ lấy thứ còn kém hơn; chỉ sự lựa chọn thiếu sáng suốt.
• "Không có gốc thì cây héo" (Hồ Chí Minh): Nhấn mạnh tầm quan trọng của cội nguồn, gốc rễ.
• "Con không cha thì con trễ, cây không rễ thì cây héo" (tục ngữ): Con cái không có cha dạy bảo thì chậm phát triển, cũng như cây không rễ thì sẽ khô héo.

1. tt Khô vì thiếu nước: Chê rau muống héo, lại ôm dưa già (tng); Không có gốc thì cây héo (HCM); Con không cha thì con trễ, cây không rễ thì cây héo (tng).