lệ

Thân thiện

Mắt cô ấy đẫm lệ khi nghe tin buồn.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Nước mắt: Chất lỏng trong suốt tiết ra từ mắt khi xúc động mạnh hoặc bị kích thích.
   • Điều quy định, thói quen đã thành nếp: Quy tắc, tập quán được cộng đồng công nhận và tuân theo.
   • Viên chức nhỏ: Người làm việc hầu hạ, chạy việc cho các quan lại trong chế độ phong kiến xưa.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nước mắt):
  • Đọc câu chuyện cảm động, cô ấy không cầm được lệ.
  • Giọt lệ lăn dài trên má đứa trẻ.
• Danh từ (điều quy định, thói quen):
  • Phép vua thua lệ làng. (Tục ngữ)
  • Theo lệ thường, cứ đầu năm là làng lại tổ chức hội.
• Danh từ (viên chức nhỏ):
  • Tên lệ ấy chạy đi báo tin cho quan. (Văn học cổ)

Các cách sử dụng nâng cao

• "chiếu lệ" / "lấy lệ": Làm cho có hình thức, cho đúng thủ tục, không thực chất.
  • Anh ấy chỉ học chiếu lệ, không chú tâm hiểu bài.
• "theo đúng lệ": Làm việc theo đúng quy định, thông lệ đã có.
  • Mọi việc phải được giải quyết theo đúng lệ.
• "thành lệ": Trở thành thói quen, quy định không thành văn.
  • Việc họp mặt cuối năm đã thành lệ từ lâu.

Biến thể và từ liên quan

• Lệ thuộc (động từ): Phụ thuộc vào, không có quyền tự quyết.
• Lệch lạc (tính từ): Không đúng, sai với chuẩn mực thông thường.
• Lệ làng (danh từ): Tập quán, quy ước riêng của một làng.
• Lệnh (danh từ): Mệnh lệnh, chỉ thị (cùng gốc với "lệ" trong ý nghĩa quy định).

Từ đồng nghĩa

• Nước mắt (danh từ): Từ đồng nghĩa với nghĩa "chất lỏng từ mắt".
• Tập quán (danh từ): Thói quen, lề thói lâu đời (gần nghĩa với "lệ").
• Thông lệ (danh từ): Lệ thường, điều thường làm.
• Nha lại (danh từ): Viên chức nhỏ thời xưa (gần nghĩa với nghĩa "viên chức").

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Phép vua thua lệ làng: Ý nói luật lệ địa phương, tập quán cộng đồng đôi khi có sức mạnh hơn cả pháp luật chung của nhà nước.
• Giọt lệ hoa hồng: Cách nói văn chương chỉ giọt sương đọng trên hoa.
• Máu chảy ruột mềm / Máu rơi lệ nhỏ: Thương xót người thân khi họ gặp nạn.

Học thuật

1. 1 dt., vchg Nước mắt: rơi lệ áo đầm giọt lệ, tóc se mái đầu (Truyện Kiều) mắt đẫm lệ Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng (Xuân Diệu) châu lệ huyết lệ.
2. 2 dt. 1. Điều quy định và đã trở thành nếp: Phép vua thua lệ làng (tng.)ồ. 2. Điều lặp đi lặp lại thành quen: theo lệ thường. 3. Điều làm theo qui định thường ngày: hỏi cho có lệ làm chiếu lệ lấy lệ.
3. 3 dt. Viên chức nhỏ hầu hạ quan lại thời phong kiến.