Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Hang ếch, hang của: Chỉ cái hang, nơi trú ẩn của con ếch hoặc các loài vật tương tự.

2. Đại từ:

   • Từ thay thế cho một danh từ đã được đề cập trước đó: Dùng để thay thế cho người, vật, sự việc đã nói đến, thường tương đương với "người mà", "cái mà", "điều mà".

3. Liên từ:

   • Biểu thị sự đối lập: Nối hai vế câu có ý nghĩa trái ngược nhau.
   • Biểu thị sự không hợp lý: Nối hai vế câu, vế sau nêu lên một hệ quả hoặc tình trạng trái với lẽ thường từ vế trước.
   • Biểu thị kết quả: Nối nguyên nhân/vế trước với kết quả ở vế sau.
   • Biểu thị mục đích: Nối hành động với mục đích của hành động đó.
   • Biểu thị giả thiết: Dùng trong câu điều kiện, nối giả thiết với kết quả có thể xảy ra.

4. Trợ từ:

   • Đặt cuối câu để nhấn mạnh: Dùng để khẳng định, nhấn mạnh ý của người nói, hoặc biểu thị sự khuyên nhủ, trấn an.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Con ếch nhảy nhanh vào mà. (Con ếch nhanh chóng nhảy vào hang.)

• Đại từ:

  • Người mà tôi yêu quý nhất là mẹ tôi. (Người mà tôi yêu quý nhất là mẹ tôi.)
  • Đây là cuốn sách mà anh ấy đã giới thiệu. (Đây là cuốn sách mà anh ấy đã giới thiệu.)

• Liên từ (đối lập):

  • Nhà xa mà lòng vẫn vui. (Nhà thì xa nhưng trong lòng vẫn thấy vui.)
• Liên từ (không hợp lý):
  • Trời mưa to mà nó vẫn không mặc áo mưa. (Trời mưa to thế mà nó vẫn không chịu mặc áo mưa.)
• Liên từ (kết quả):
  • Chăm chỉ học tập mà điểm số sẽ cao. (Chăm chỉ học tập thì điểm số sẽ cao.)
• Liên từ (mục đích):
  • Tôi đến đây mà thăm bạn. (Tôi đến đây để thăm bạn.)

• Liên từ (giả thiết):

  • Hôm qua mà anh đến thì đã gặp được cô ấy rồi. (Giá như hôm qua anh đến thì đã gặp được cô ấy rồi.)

• Trợ từ:

  • Cứ yên tâm mà! (Hãy cứ yên tâm đi!)
  • Tôi đã bảo rồi mà! (Tôi đã nói rồi mà!)

Các cách sử dụng nâng cao

• "mà lại": Nhấn mạnh sự đối lập hoặc ý phản bác.
  • Nó nhỏ con mà lại rất khỏe. (Nó nhỏ con thế mà lại rất khỏe.)
• "mà thôi": Giới hạn, chỉ có vậy.
  • Tôi chỉ nói đùa mà thôi. (Tôi chỉ nói đùa thôi, không có ý gì khác.)
• "thì mà": Dùng trong khẩu ngữ để nhấn mạnh sự hiển nhiên.
  • Dễ thì mà! (Việc đó dễ lắm mà!)

Biến thể và từ gần giống

• Song mà, nhưng mà: Các liên từ đồng nghĩa biểu thị ý đối lập mạnh hơn.
  • Tôi muốn đi, nhưng mà trời mưa. (Tôi muốn đi, nhưng trời lại mưa.)

Từ đồng nghĩa

• Đại từ: Điều, người, cái, kẻ.
• Liên từ (đối lập): Nhưng, song, tuy nhiên.
• Liên từ (mục đích): Để, hầu.
• Trợ từ: Thôi, vậy, nhé (tùy ngữ cảnh).

Thành ngữ liên quan

• Ăn mặn nói ngay hơn ăn chay nói dối: Thành ngữ có sử dụng "mà" trong cấu trúc nguyên bản: "Biết tay ăn mặn mà chừa", ý nói biết sự thật (tốt/xấu) thì nên tránh.
• Non kia ai đắp mà cao, sông kia biển nọ ai đào mà sâu: Câu ca dao dùng "mà" để biểu thị ý hỏi về nguyên nhân, nguồn gốc của sự vật kỳ vĩ.

1. 1 dt Hang ếch, hang của: ép mình rón bước, ếch lui vào mà (Tản-đà).
2. 2 đt Đại từ thay một danh từ đã nêu ở trên: Người mà anh giới thiệu với tôi lại là bố bạn tôi; Tôi muốn mua quyển tiểu thuyết mà ông ấy đã phê bình.
3. lt 1.Liên từ biểu thị sự đối lập giữa hai ý: To đầu dại (tng); Nghèo mà tự trọng. 2. Liên từ biểu thị sự không hợp lí: Nó dốt mà không chịu học. 3. Liên từ biểu thị một kết quả: Biết tay ăn mặn thì chừa, đừng trêu mẹ mướp mà xơ có ngày (cd); Non kia ai đắp mà cao, sông kia, biển nọ ai đào mà sâu (cd). 4. Liên từ biểu thị một mục đích: Trèo lên trái núi mà coi, có bà quản tượng cưỡi voi bành vàng (cd). 5. Liên từ biểu thị một giả thiết: Anh mà đến sớm thì đã gặp chị ấy.
4. trt Trợ từ đặt ở cuối câu để nhấn mạnh: Đã bảo !; Anh cứ tin là nó làm được mà!.