Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Phần thời gian trong năm, được phân chia dựa trên đặc điểm thiên văn, khí hậu: Chỉ một khoảng thời gian lặp lại hàng năm có những đặc trưng về thời tiết nhất định.
   • Phần thời gian trong năm thích hợp cho việc trồng trọt, canh tác hoặc thu hoạch một loại cây trồng cụ thể: Chỉ thời vụ nông nghiệp.
   • Thời gian diễn ra các hoạt động, sự kiện thường kỳ: Chỉ một giai đoạn tập trung vào một hoạt động nào đó.

2. Tính từ:

   • Thuộc về loại lúa hoặc hoa màu được gieo trồng vào giữa mùa hè và thu hoạch vào đầu mùa đông (khoảng tháng 6 đến tháng 10 âm lịch): Dùng để phân biệt với các vụ khác trong năm.

3. Danh từ (nói tắt):

   • Chỉ "lúa mùa": Dùng để chỉ giống lúa hoặc vụ lúa chính trong năm.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (thời tiết):

  • Miền Bắc Việt Nam có bốn mùa: xuân, hạ, thu, đông.
  • Mùa mưa ở miền Nam thường bắt đầu từ tháng Năm.

• Danh từ (thời vụ):

  • Đây là mùa vải thiều, trái cây rất ngon.
  • Hoa quả trái mùa thường có giá cao hơn.

• Danh từ (hoạt động):

  • Các sĩ tử đang bước vào mùa thi căng thẳng.
  • Thành phố biển nhộn nhịp trong mùa du lịch.

• Tính từ:

  • Giống lúa mùa này có thời gian sinh trưởng dài hơn lúa chiêm.
  • Nhà tôi vừa thu hoạch xong đám khoai mùa.

• Danh từ (nói tắt):

  • Năm nay, mùa được mùa, giá cả lại ổn định.
  • Câu tục ngữ "chiêm khê mùa thối" nói về những rủi ro trong canh tác.

Các cách sử dụng nâng cao

• "hết mùa": đã qua thời điểm thích hợp, phổ biến hoặc thời vụ.

  • Loại hoa này đã hết mùa rồi, không còn bán nữa.

• "trái mùa": không đúng vào thời vụ thông thường.

  • Dưa hấu trái mùa thường ít ngọt hơn.

• "được mùa": có vụ thu hoạch tốt, năng suất cao.

  • Nhờ thời tiết thuận lợi, năm nay cà phê được mùa.

Biến thể và từ gần giống

• Mùa màng (danh từ): chỉ chung về công việc đồng áng, vụ thu hoạch.

  • Người nông dân vất vả cả một mùa màng.

• Thời vụ (danh từ): khoảng thời gian thích hợp cho một công việc, hoạt động nào đó (thường dùng trong nông nghiệp).

  • Công việc này mang tính thời vụ, chỉ làm vài tháng trong năm.

• Vụ (danh từ): đợt, lần thu hoạch hoặc một khoảng thời gian canh tác cụ thể (như vụ đông xuân, vụ hè thu).

  • Vụ lúa năm nay bắt đầu sớm hơn mọi năm.

Từ đồng nghĩa

• Tiết (danh từ): một khoảng thời gian trong năm, thường dùng trong thi ca hoặc chỉ các quãng thời tiết nhỏ hơn "mùa".
• Thời kỳ (danh từ): một khoảng thời gian có những đặc điểm riêng biệt, có thể dài hơn hoặc không mang tính chu kỳ hàng năm như "mùa".

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Chiêm khê mùa thối": (thành ngữ) Chỉ việc gặp rủi ro, thất bát cả hai vụ lúa (chiêm và mùa), ý nói gặp vận xui liên tiếp.
• "Được mùa quéo, được mùa cau": (tục ngữ) Ý nói năm được mùa cây này thì có thể mất mùa cây khác, khó có sự trọn vẹn.
• "Mùa hè cá sông, mùa đông cá bể": (tục ngữ) Chỉ sự thay đổi, biến chuyển theo quy luật tự nhiên của thời tiết và cuộc sống.

1. 1 dt. 1. Phần thời gian trong năm, chia theo đặc điểm thiên văn, khí hậu: bốn mùa xuân hạ thu đông mùa mưa đã đến. 2. Phần thời gian trong năm, thích hợp cho trồng trọt canh tác: mùa cải bắp chanh trái mùa. 3. Thời gian tiến hành những hoạt động thường kì: mùa thi mùa bơi lội.
2. 2 I. tt. Thuộc loại lúa, hoa màu trồng từ giữa mùa hè, thu hoạch đầu mùa đông (tháng 6 đến tháng 10): lúa mùa khoai mùa. II. dt. Lúa mùa, nói tắt: thu hoạch mùa chiêm khê mùa thối (tng.).