Định nghĩa

1. Động từ:

   • Tạm ngừng công việc hoặc một hoạt động nào đó để lấy lại sức hoặc thư giãn: Hành động dừng lại một việc đang làm trong một khoảng thời gian ngắn.
   • Thôi, không tiếp tục một công việc, nghề nghiệp hoặc chức vụ một cách lâu dài hoặc vĩnh viễn: Hành động chấm dứt một vị trí, công việc nào đó.
   • (Kiểu cách) Ngủ, đi ngủ: Hành động đi nằm để ngủ, thường dùng trong lời mời lịch sự.

2. Danh từ (Từ viết tắt của "ngày nghỉ", "kỳ nghỉ"):

   • Khoảng thời gian được phép không phải làm việc: Thường dùng trong các cụm từ chỉ các loại hình nghỉ phép.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (Nghỉ ngơi):
  • Làm việc liên tục mấy tiếng, anh ấy quyết định nghỉ một lúc.
  • Chiếc máy này chạy nóng quá, cần phải cho nó nghỉ.
• Động từ (Thôi việc, chấm dứt):
  • Ông ấy đã nghỉ hưu từ năm ngoái.
  • Cô ấy vừa nghỉ việc ở công ty cũ để tìm cơ hội mới.
• Động từ (Ngủ):
  • Đêm đã khuya, mời bác đi nghỉ.
• Danh từ (Trong các cụm từ):
  • Nhân viên được hưởng chế độ nghỉ đẻ theo quy định của pháp luật.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Nghỉ tay": Tạm dừng công việc bằng tay (thường là lao động chân tay) để nghỉ ngơi.
  • Làm đồng mệt quá, các bác nghỉ tay uống nước đã.
• "Đất nghỉ": Thửa ruộng, mảnh đất được để không, không canh tác trong một vụ để cải tạo đất.
  • Vụ này cho mảnh này làm đất nghỉ, vụ sau sẽ trồng lại.

Biến thể và từ liên quan

• Nghỉ ngơi (động từ): Nhấn mạnh đến việc thư giãn, hồi phục sức khỏe.
  • Cuối tuần là thời gian để gia đình nghỉ ngơi bên nhau.
• Nghỉ phép (danh từ): Kỳ nghỉ được phép theo quy định (nghỉ có lương, không lương, nghỉ ốm...).
  • Anh ấy xin nghỉ phép một tuần để về quê.
• Nghỉ hè / nghỉ hưu (danh từ/cụm động từ): Chỉ kỳ nghỉ dài hoặc việc thôi không làm việc nữa.
• Nghỉ xả hơi (cụm động từ, khẩu ngữ): Nghỉ ngơi hoàn toàn, thoải mái sau một thời gian làm việc căng thẳng.

Từ đồng nghĩa

• Ngơi (động từ): Tạm dừng, nghỉ (ít dùng trong văn nói hiện đại).
  • Làm việc không biết ngơi.
• Tạm dừng / Ngừng (động từ): Dừng lại một thời gian.
• Thôi (động từ): Chấm dứt, không làm nữa.
• Ngủ (động từ): Ở trạng thái nghỉ ngơi tự nhiên của cơ thể.

Từ trái nghĩa

• Làm (động từ): Thực hiện công việc.
• Hoạt động (động từ): Vận hành, làm việc.
• Tiếp tục (động từ): Không dừng lại.

Thành ngữ, cụm từ cố định

• "Làm không nghỉ tay": Làm việc liên tục, chăm chỉ không ngừng nghỉ.
  • Cả ngày hôm nay bà ấy làm không nghỉ tay.
• "Nghỉ ăn lương" / "Nghỉ không lương": Các loại hình nghỉ phép có hưởng lương hoặc không hưởng lương.
• "Nghỉ dưỡng bệnh": Thời gian nghỉ để phục hồi sức khỏe sau ốm đau, thường có giấy tờ y tế xác nhận.

1. 1 d. (ph.) Nó, hắn.
2. 2 đg. 1 Tạm ngừng công việc hoặc một hoạt động nào đó. Nghỉ một tí cho đỡ mệt. Làm việc ngày đêm không nghỉ. Nghỉ tay*. Nghỉ đẻ (nghỉ theo quy định trong thời gian sinh đẻ, đối với người làm việc ăn lương). Máy chạy lâu cần cho nghỉ. 2 Thôi, không tiếp tục công việc nghề nghiệp, chức vụ đang làm. Nghỉ việc*. Nghỉ hưu (về hưu). Nghỉ chức trưởng phòng (kng.). 3 (kc.). Ngủ. Khuya rồi mời cụ đi nghỉ.