quảy

Thân thiện

Một người nông dân quảy hai thúng lúa trên vai.

Định nghĩa

1. Động từ:
   • Chở, mang, vác bằng quang gánh: Hành động dùng một chiếc đòn gánh (một thanh tre hoặc gỗ dài, mềm dẻo) đặt lên vai để mang, vác hoặc chở đồ vật ở hai đầu. Đây là phương thức vận chuyển truyền thống phổ biến ở Việt Nam.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Bà cụ quảy một đôi thúng lúa ra chợ bán. (Bà cụ gánh một đôi thúng lúa ra chợ bán.)
  • Người nông dân quảy nước từ giếng lên để tưới rau. (Người nông dân gánh nước từ giếng lên để tưới rau.)
  • Trên vai, anh ấy quảy một gánh hàng rong. (Trên vai, anh ấy gánh một gánh hàng rong.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "quảy gánh": thường dùng để chỉ việc gánh vác, mang theo một trách nhiệm, gánh nặng tinh thần nào đó một cách hình tượng.

  • Ông ấy quảy gánh gia đình trên đôi vai gầy. (Ông ấy gánh vác gia đình trên đôi vai gầy.)

• "quảy theo": mang theo (bằng cách gánh).

  • Chị ấy quảy theo đủ thứ lỉnh kỉnh về quê. (Chị ấy gánh theo đủ thứ lỉnh kỉnh về quê.)

Biến thể và từ gần giống

• Gánh (động từ): có nghĩa tương tự "quảy", là từ phổ biến và thông dụng hơn trong giao tiếp hiện đại.

  • Mẹ tôi gánh rau ra chợ mỗi sáng. (Mẹ tôi gánh rau ra chợ mỗi sáng.)

• Khiêng (động từ): mang, vác đồ vật nặng bằng cách chia sẻ sức lực giữa hai hay nhiều người, thường dùng tay hoặc đòn khiêng, khác với việc một người "quảy" trên vai.

  • Họ khiêng chiếc bàn lớn vào trong nhà. (Họ khiêng chiếc bàn lớn vào trong nhà.)

• Vác (động từ): mang đồ vật nặng, cồng kềnh trên vai hoặc lưng, thường không dùng đòn gánh.

  • Anh công nhân vác bao xi măng lên tầng. (Anh công nhân vác bao xi măng lên tầng.)

Từ đồng nghĩa

• Gánh: mang, vác bằng đòn gánh.
• Đội (trong một số ngữ cảnh): mang vật trên đầu, nhưng không dùng đòn gánh.

Các cụm từ liên quan

• Quảy quang: cụm từ cổ, đồng nghĩa với "quảy", nhấn mạnh việc dùng "quang" (dây buộc vào hai đầu đòn gánh) để mang đồ.
• Quảy nước: hành động cụ thể là gánh nước bằng đôi thùng hoặc xô treo ở hai đầu đòn gánh.

Thành ngữ, ca dao liên quan

• "Một gánh kiền khôn quảy xuống ngàn" (Thơ Trần Khánh Dư): Hình ảnh ẩn dụ về việc mang theo cả trời đất (kiền khôn) trong tâm trí hoặc hành trình.
• "Tuyết sương quảy một gánh sầu ra đi" (Thơ Phan Trần): Hình ảnh thơ mô tả việc mang theo nỗi buồn (gánh sầu) lên đường, như một thứ hành lý nặng trĩu.

Học thuật

1. đgt Chở bằng quang gánh: Mang theo một thằng nhỏ để quảy những đồ vật mới sắm (NgCgHoan); Một gánh kiền khôn quảy xuống ngàn (Trần Khánh Dư); Cửa nhà binh lửa đâu đâu, tuyết sương quảy một gánh sầu ra đi (PhTr).