Định nghĩa

1. Động từ:
   • Cho, tặng một cách miễn cưỡng hoặc với thái độ khinh thường, coi thường: Hành động đưa cho ai đó thứ gì, thường là vật nhỏ, với sự không mấy vui lòng hoặc với ý nghĩ rằng người nhận không xứng đáng.
   • Cho để làm việc thiện, làm phúc: Hành động bố thí, cho người khác với mục đích tích đức, làm việc nghĩa.
   • Hy sinh (một quân cờ): Trong cờ vua, cờ tướng, chỉ việc cố ý để mất một quân cờ có giá trị nhằm đổi lấy một lợi thế chiến thuật lớn hơn hoặc để cứu vãn thế cờ.
   • Hy sinh (quân lính) một cách vô ích: Trong chiến tranh, chỉ việc để nhiều binh lính dưới quyền chỉ huy phải chết một cách không cần thiết, đáng lẽ có thể tránh được.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (Cho một cách miễn cưỡng):

  • Ông ta ngần ngừ mãi rồi mới thí cho đứa trẻ hành khất mấy đồng.
  • Bà ấy thí cho con mèo hoang bát cơm nguội.

• Động từ (Cho để làm phúc):

  • Các nhà sư đi khất thực để nhận bố thí từ Phật tử.
  • Làm việc thí phát thực phẩm cho người vô gia cư.

• Động từ (Hy sinh quân cờ):

  • Để chiếu tướng, anh ấy đã thí con xe của mình.
  • Nước đi thí mã đó thật táo bạo và hiệu quả.

• Động từ (Hy sinh quân lính):

  • Vị tướng bất tài đã thí hàng ngàn binh sĩ trong trận đánh vô nghĩa đó.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Thí thân": Hy sinh bản thân mình.

  • Anh ấy sẵn sàng thí thân để cứu đồng đội.

• "Thí mạng": Liều mạng, hy sinh tính mạng.

  • Kẻ khủng bố đã thí mạng trong vụ đánh bom.

Biến thể và từ liên quan

• Bố thí (động từ): Cho người nghèo khó, làm việc từ thiện (thường dùng trong đạo Phật).

  • Lòng bố thí là một đức tính tốt.

• Thí chủ (danh từ): Người bố thí, cúng dường (thường dùng trong nhà chùa).

  • Các thí chủ đóng góp tiền của để xây dựng chùa.

• Thí nghiệm (danh từ): Lưu ý: Từ này có gốc Hán Việt khác ("thí" 試 = thử), không liên quan trực tiếp đến nghĩa "cho" hay "hy sinh" của từ "thí" đang giải thích.

  • Các nhà khoa học đang tiến hành thí nghiệm.

Từ đồng nghĩa

• Cho: Trao tặng (nghĩa rộng, trung tính).
• Hy sinh: Chịu mất mát, thiệt thòi vì mục đích lớn hơn.
• Bố thí: Làm phúc, cho người nghèo (trang trọng, thường trong tôn giáo).
• Liều: Bất chấp nguy hiểm, mất mát.

Từ trái nghĩa

• Giữ: Không cho, giữ lại cho mình.
• Tiếc: Không muốn cho vì quý trọng.
• Bảo toàn: Giữ gìn, không để mất mát.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Thí của như thí thân": (Tục ngữ) Cho của cải đi cũng khó như cho đi chính thân mình, ý nói việc bố thí, cho đi là điều không dễ dàng.
• "Thí một đồng, phúc một lượng": (Thành ngữ) Cho đi một ít (một đồng) nhưng phúc đức nhận lại rất nhiều (một lượng). Khuyên người ta nên làm việc thiện.

1. 1 đgt. 1. Cho cái gì với thái độ khinh bỉ: thí cho mấy đồng thí cho bát cơm. 2. Cho để làm phúc: bát cháo thí bố thí.
2. 2 đgt. Chịu để mất quân cờ nào đó để cứu gỡ thế cờ: thí xe thí mã. 2. Làm chết nhiều quân sĩ dưới quyền chỉ huy của mình trong chiến đấu, đáng ra có thể chết ít hơn: thí quân.