Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Có số lượng nhiều hơn mức cần thiết hoặc đủ để dùng: Chỉ trạng thái vượt quá nhu cầu, còn dư ra.
   • Còn lại sau khi đã dùng hết phần cần thiết: Chỉ phần còn sót lại, phần dư.
   • Vượt hẳn mức cần thiết, đến mức hiển nhiên, rõ ràng: Thường dùng với các động từ chỉ nhận thức như "biết", "hiểu" để nhấn mạnh mức độ.

2. Động từ:

   • Lợi dụng một cơ hội, thời điểm thuận lợi để làm việc gì đó: Thường chỉ việc tận dụng một tình huống, có thể mang sắc thái không chính đáng.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Sau bữa tiệc, thức ăn còn thừa rất nhiều. (Chỉ phần còn dư sau khi dùng.)
  • Mảnh vải này dài thừa ra để may một cái áo. (Chỉ số lượng nhiều hơn mức cần.)
  • Tôi thừa biết anh ấy sẽ không đồng ý. (Nhấn mạnh việc biết rõ một cách hiển nhiên.)
• Động từ:
  • Kẻ trộm thừa lúc mọi người mất cảnh giác đã lẻn vào nhà. (Lợi dụng thời cơ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Thừa thãi": Ở mức dư thừa, nhiều hơn rất nhiều so với nhu cầu, thường mang nghĩa tiêu cực (lãng phí).
  • Chi tiêu thừa thãi sẽ dẫn đến khó khăn tài chính.
• "Thừa mứa": (Tương tự "thừa thãi") chỉ sự dư thừa quá nhiều, đến mức dư thừa.
  • Mùa này trái cây rẻ vì thừa mứa.
• "Thừa sống thiếu chết": Thành ngữ chỉ tình trạng có đủ hoặc dư thừa vật chất nhưng thiếu thốn về tinh thần hoặc các giá trị khác.

Biến thể và từ liên quan

• Thừa thắng (động từ): Lợi dụng lúc thắng thế để tiếp tục tấn công hoặc đòi hỏi thêm.
  • Đội nhà thừa thắng xông lên và ghi thêm hai bàn nữa.
• Thừa nhận (động từ): Công nhận, chấp nhận một sự thật, một việc đã xảy ra.
  • Anh ấy đã thừa nhận sai lầm của mình.
• Thừa hành (động từ): Thi hành, thực hiện (mệnh lệnh, nhiệm vụ).
  • Cảnh sát thừa hành công vụ.

Từ đồng nghĩa

• Tính từ: Dư, dư thừa, dôi ra, vượt quá.
• Động từ (nghĩa lợi dụng): Lợi dụng, tận dụng, nhân lúc.

Các cụm từ liên quan

• Thừa cơ: (Như "thừa lúc") lợi dụng cơ hội.
  • Hắn thừa cơ chuồn mất khi không ai để ý.
• Thừa dịp: Lợi dụng dịp, nhân dịp nào đó.
  • Tôi thừa dịp đi công tác để thăm lại thành phố cũ.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Thừa gió bẻ măng: Lợi dụng thời cơ thuận lợi để làm việc gì đó (thường là việc không tốt).
  • Bọn lừa đảo thừa gió bẻ măng, lợi dụng thiên tai để trục lợi.
• No dồn đói góp / Đói đầu gối phải bò, no cơm *thừa cá cũng ngại*: Phê phán thói lãng phí khi có đủ đầy, không lo nghĩ về lúc thiếu thốn.

1. 1 dt. Thừa phái, nói tắt: thầy thừa.
2. 2 đgt. Lợi dụng dịp tốt, thuận lợi nào để thực hiện ý đồ gì, việc làm nào, thường là không chính đáng: Thừa lúc đông người kẻ xấu lẻn vào ăn cắp thừa gió bẻ măng thừa cơ thừa dịp thừa thế.
3. 3 tt. 1. Có số lượng nhiều hơn mức cần dùng: thừa ăn thừa tiêu Mảnh vải này may áo thì thừa. 2. Còn lại sau khi đã dùng đủ rồi: rẻo vải thừa trả tiền thừa cho khách. 3. Có thêm vào trở nên vô ích, không cần thiết: Bài viết có nhiều câu thừa động tác thừa. 4. Vượt hẳn mức cần thiết, trở nên hiển nhiên: Tôi thừa biết chuyện ấy Người ta thừa hiểu điều đó, làm hay không hẳn có lí do riêng.