Định nghĩa

1. Động từ:

   • Ngừng cháy, không còn cháy nữa: Chỉ trạng thái lửa, ngọn lửa, hoặc thứ gì đó đang cháy bị dừng lại.
   • Làm cho ngừng hoạt động, ngừng chạy: Hành động chủ động làm cho một thiết bị, máy móc, hoặc nguồn cung cấp (như điện, nước) dừng hoạt động.
   • Ngừng lại, dứt hẳn: Chỉ một hiện tượng tự nhiên hoặc một trạng thái nào đó chấm dứt.

2. Tính từ:

   • Ngắn, nhanh hơn: Chỉ con đường, cách làm được rút gọn so với cách thông thường.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Ngọn nến đã tắt từ lúc nào. (Trạng thái ngừng cháy)
  • Hãy tắt đèn trước khi ra khỏi phòng. (Hành động làm cho thiết bị ngừng hoạt động)
  • Trời đang mưa to bỗng tắt hẳn. (Hiện tượng tự nhiên ngừng lại)
• Tính từ:
  • Chúng tôi đi tắt qua cánh đồng để về nhà nhanh hơn. (Con đường ngắn hơn)
  • "TV" là từ viết tắt của "television". (Cách viết được rút gọn)

Các cách sử dụng nâng cao

• "tắt thở": chết.
  • Con chim bị thương nặng và đã tắt thở.
• "tắt hơi": (nghĩa tương tự "tắt thở") ngừng thở, chết; (nghĩa bóng) kiệt sức, mệt lả.
  • Chạy bộ 5km khiến anh ấy tắt hơi.
• "tắt lịm": tắt một cách đột ngột và hoàn toàn, thường dùng cho âm thanh hoặc ánh sáng.
  • Tiếng nhạc ồn ào tắt lịm khi cô giáo bước vào.
• "tắt điện": ngắt nguồn điện cung cấp chung.
  • Tối nay khu phố sẽ tắt điện để bảo trì.

Biến thể và từ gần giống

• Tắt máy (cụm động từ): dừng hoạt động của động cơ, máy móc.
  • Lái xe phải tắt máy khi dừng đèn đỏ.
• Viết tắt (cụm động từ): thể hiện một từ, cụm từ dưới dạng rút gọn.
  • "GS." thường được viết tắt cho "Giáo sư".
• Đi tắt (cụm động từ): đi theo lối ngắn hơn, nhanh hơn lộ trình thông thường.
• Từ tắt (danh từ): từ được viết ở dạng rút gọn.

Từ đồng nghĩa

• Động từ (nghĩa làm cho ngừng hoạt động): ngắt, khóa, đóng (vòi nước).
• Động từ (nghĩa ngừng cháy): lịm, tàn.
• Tính từ (nghĩa ngắn): rút gọn, vắn tắt.

Từ trái nghĩa

• Động từ: bật, mở, khởi động, cháy, bùng lên.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Đầu tắt mặt tối": (thành ngữ) rất bận rộn, tất bật từ sáng đến tối.
  • Mẹ tôi suốt ngày đầu tắt mặt tối với công việc đồng áng và gia đình.
• "Tắt đèn nhà ngói cũng như nhà tranh": (tục ngữ) ý nói trong bóng tối, mọi thứ đều như nhau, không phân biệt được sang hèn, đẹp xấu.

1. I. đg. 1. Thôi cháy : Lửa tắt. 2. Làm cho thôi cháy : Tắt đèn. II.t. Ngừng hẳn lại : Tắt gió ; Tắt thở : Tắt máy.
2. ph. Theo đường ngắn hơn, lối nhanh hơn : Đi tắt; Viết tắt.