Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Phần rắn nổi lên ở mặt địa cầu, trái với biển: Chỉ bề mặt rắn của Trái Đất, phân biệt với biển cả.
   • Chất rắn gồm những hạt khoáng vật ở trên mặt địa cầu, có thể trồng trọt được: Vật chất tự nhiên tạo nên bề mặt Trái Đất, là môi trường cho cây cối sinh trưởng.
   • Vùng mặt đất có thể trồng trọt được: Khu vực cụ thể được dùng cho canh tác nông nghiệp.
   • Địa phương; Miền: Một vùng lãnh thổ, địa bàn có đặc điểm riêng về địa lý, văn hóa.
   • Môi trường hoạt động: Lĩnh vực, không gian hay điều kiện để phát huy khả năng, tài năng.
   • Nơi có long mạch, theo mê tín: Vùng đất được cho là có khí tốt, phù hợp cho việc xây dựng nhà cửa, mồ mả theo quan niệm phong thủy.

2. Danh từ (địa phương):

   • Ghét: Cảm giác khó chịu, không ưa thích (nghĩa ít phổ biến, dùng trong một số phương ngữ).

3. Danh từ (nói tắt):

   • Đất đèn: Chất dùng để thắp sáng trong đèn đất (thường là canxi cacbua).

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa 1):

  • Tàu đã ra khơi, xa dần mảnh đất liền.
  • Câu chuyện cổ tích kể về một vùng đất xa xôi bên kia biển lớn.

• Danh từ (nghĩa 2):

  • Người nông dân cầm nắm đất màu mỡ lên ngửi.
  • Những bức tượng đất nung là sản phẩm thủ công truyền thống.

• Danh từ (nghĩa 3):

  • Gia đình ông ấy có ba sào đất để trồng lúa.
  • Mảnh đất cằn cỗi này khó canh tác.

• Danh từ (nghĩa 4):

  • Anh ấy là người con của đất võ Bình Định.
  • Du khách muốn khám phá đất Thăng Long ngàn năm văn hiến.

• Danh từ (nghĩa 5):

  • Với tài năng của mình, anh ta đã tìm được đất dụng võ ở công ty mới.
  • Nhà văn trẻ ấy đang tìm kiếm một mảnh đất sáng tạo cho riêng mình.

• Danh từ (nghĩa 6 - mê tín):

  • Người ta nói ngôi nhà ấy được xây trên thế đất rất tốt.

• Danh từ (nghĩa địa phương):

  • Cái tính ấy nghe mà đất quá! (Nghe mà ghét quá!)

• Danh từ (nghĩa nói tắt):

  • Đèn bị tắt vì hết đất rồi.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đất lành chim đậu" (thành ngữ): Nơi tốt đẹp, yên ổn thì sẽ thu hút người đến sinh sống, làm ăn.
• "Đất khách quê người": Chỉ nơi xa lạ, không phải quê hương của mình.
• "Có đất sống": Có cơ hội, có điều kiện để tồn tại và phát triển.
  • Công nghệ mới đã mở ra có đất sống cho ngành nông nghiệp.
• "Đất diễn": (nghĩa bóng) Cơ hội hoặc tình huống thuận lợi để thể hiện bản thân, thường theo nghĩa tiêu cực (thể hiện quá đà).
  • Thấy đông người, nó lại có đất diễn, nói không ngừng.

Biến thể và từ liên quan

• Đất đai: Danh từ, chỉ đất nói chung, thường dùng trong các văn bản về quyền sở hữu, quản lý lãnh thổ.
• Đất cát: Danh từ, chỉ đất nói chung (thường dùng trong khẩu ngữ).
• Đất đèn: Danh từ, chất canxi cacbua dùng trong loại đèn thắp sáng trước đây.
• Đất nước: Danh từ, chỉ quốc gia, bao gồm lãnh thổ và con người.
• Đất liền: Danh từ, phần lục địa, trái với biển, đảo.
• Đất sét: Danh từ, loại đất dẻo, dùng để nặn, làm gốm.

Từ đồng nghĩa

• Thổ (trang trọng, trong các từ Hán Việt): thổ nhưỡng, thổ địa.
• Địa (trong từ ghép Hán Việt): địa chất, địa hình.
• Vùng, miền, xứ (cho nghĩa địa phương).

Các cụm từ (kết hợp) liên quan

• Khai hoang đất mới: Mở rộng diện tích canh tác bằng cách cải tạo vùng đất hoang.
• Bán đất: Chuyển nhượng quyền sử dụng đất.
• Đất bồi: Đất được phù sa bồi đắp thêm.
• Đất sụt: Hiện tượng đất bị lún, sụt xuống.
• Đất công/đất tư: Đất thuộc sở hữu công cộng/sở hữu tư nhân.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Đất có lề, quê có thói": Mỗi nơi đều có phong tục, quy định riêng.
• "Đất lành chim đậu": Nơi tốt đẹp thì người ta tìm đến.
• "Gần đất xa trời": (Chỉ người) già yếu, gần kề cái chết.
• "Không một tấc đất cắm dùi": Nghèo khó, không có chỗ ở, tài sản gì.
• "Đất rắn trồng cây khẳng khiu": Điều kiện khó khăn thì kết quả không thể tốt đẹp.
• "Đất cam thảo, dân lão thần": Đất đai màu mỡ thì dân chúng được nhờ.

1. 1 dt. 1. Phần rắn nổi lên ở mặt địa cầu, tráì với biển: Gần đất xa trời (tng) 2. Chất rắn gồm những hạt khoáng vật ở trên mặt địa cầu, có thể trồng trọt được: Hòn đất; Cuốc đất; Pho tượng bằng đất 3. Vùng mặt đất có thể trồng trọt được: Không một tấc đất cắm giùi (tng); Đất rắn trồng cây khẳng khiu (tng) 4. Địa phương; Miền: Đất cam thảo, dân lão thần (tng); Chị ấy quê ở đất quan họ 5. Môi trường hoạt động: Không có đất dụng võ; Sinh ra và lớn lên ở một đất cách mạng 6. Nơi có long mạch, theo mê tín: Gia đình ấy được đất.
2. 2 dt. (đph) Ghét: Tắm kì ra đất.
3. 3 dt. Đất đèn nói tắt: Đèn hết đất rồi, thắp sao được.