Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Có các phân tử sắp xếp chặt chẽ, khó thay đổi hình dạng; trái với lỏng và rỗng: Dùng để mô tả trạng thái vật lý của vật chất.
   • Có độ quánh, sệt cao; khó chảy: Dùng để mô tả chất lỏng có độ đậm đặc, độ nhớt lớn.
   • Có mật độ cao, nhiều vật thể chiếm đầy một không gian: Dùng để mô tả sự dày đặc, chật kín.
   • Không rỗng ruột, đầy đặc bên trong: Dùng để mô tả vật thể có ruột đặc.
   • Thuần túy, không pha trộn: Dùng để mô tả cái gì đó nguyên chất, đậm đặc bản sắc.

2. Trạng từ:

   • Ở mức độ rất cao, hoàn toàn: Dùng để nhấn mạnh mức độ của tính chất được nói đến.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Sắt là một kim loại đặc. (Sắt là một kim loại đặc.)
  • Cô ấy nấu một nồi cháo rất đặc. (Cô ấy nấu một nồi cháo rất đặc.)
  • Căn phòng đặc người. (Căn phòng đặc người.)
  • Quả bí này đặc thịt, không có ruột rỗng. (Quả bí này đặc thịt, không có ruột rỗng.)
  • Anh ấy nói tiếng Huế còn đặc giọng. (Anh ấy nói tiếng Huế còn đặc giọng.)

• Trạng từ:

  • Nó đặc không biết gì về chuyện đó. (Nó đặc không biết gì về chuyện đó.)
  • Chiếc loa bị hỏng, phát ra tiếng rè đặc. (Chiếc loa bị hỏng, phát ra tiếng rè đặc.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đặc biệt": Khác thường, nổi bật, có tính riêng biệt. (LƯU Ý: Đây là một từ ghép, được liệt kê riêng vì có chứa từ "đặc").

  • Đây là một sự kiện đặc biệt. (Đây là một sự kiện đặc biệt.)

• "Đặc sản": Sản vật quý, chỉ có ở một vùng nào đó. (LƯU Ý: Đây là một từ ghép).

  • Cốm là đặc sản của Hà Nội. (Cốm là đặc sản của Hà Nội.)

• "Đặc quánh": Rất đặc và sánh lại.

  • Mật ong để lâu trở nên đặc quánh. (Mật ong để lâu trở nên đặc quánh.)

Biến thể và từ gần giống

• Đặc lại (động từ): Chuyển từ trạng thái lỏng sang trạng thái đặc.

  • Mỡ đặc lại khi để trong tủ lạnh. (Mỡ đặc lại khi để trong tủ lạnh.)

• Đặc sệt (tính từ): Rất đặc, có thể đứng thành khối.

  • Hồ dán đặc sệt. (Hồ dán đặc sệt.)

• Cô đặc (động từ): Làm cho dung dịch trở nên đậm đặc hơn bằng cách loại bỏ bớt nước.

  • Cô đặc nước mắm. (Cô đặc nước mắm.)

Từ đồng nghĩa

• Tính từ (nghĩa đặc/quánh): Sệt, quánh, sánh.
• Tính từ (nghĩa dày đặc): Dày, chật, kín, chen chúc.
• Tính từ (nghĩa không rỗng): Đầy, chắc.
• Trạng từ (nghĩa rất): Rất, hết sức, hoàn toàn.

Từ trái nghĩa

• Tính từ (trạng thái vật chất): Lỏng, rỗng.
• Tính từ (độ quánh): Loãng.
• Tính từ (mật độ): Thưa, vắng.
• Tính từ (bản sắc): Pha tạp.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Ăn lấy đặc, mặc lấy dày": (Tục ngữ) Nhấn mạnh sự quan trọng của việc ăn no, mặc ấm trong cuộc sống.
• "Đặc như nêm": Thành ngữ so sánh chỉ sự chật kín, chen chúc không còn chỗ hở.

1. tt. trgt. 1. Nói các phân tử hỗn hợp với nhau tới độ rất cao; trái với lỏng: Đá, sắt, đồng là những chất đặc 2. Nói một chất lỏng có những phân tử kết với nhau đến mức khó chảy, khó rớt, khó đổ: Sữa đặc; Cháo đặc; Ăn lấy đặc mặc lấy đày (tng) 3. Đông và chật: Gian phòng đặc những người; Lợn không nuôi, đặc ao bèo (NgBính) 4. Đầy, không còn chỗ hở: Trang giấy đặc những chữ; Mây kéo đặc bầu trời 5. Không rỗng ruột: Quả bí đặc; Lớp xe đặc 6. Rất; Hết sức: Dốt đặc; Giọng khản đặc; Hai tai ông cụ điếc đặc 7. Thuần tuý; Hoàn toàn: Ông ta nói tiếng Pháp còn đặc giọng xứ Prô-văng-xơ.