Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Đàn cổ hình ống máng úp, có năm hoặc bảy dây tơ: Một loại nhạc cụ cổ truyền của Việt Nam và Trung Hoa, thường được nhắc đến trong văn học cổ như một biểu tượng của sự thanh cao, trí tuệ.
   • Chỉ chung các loại đàn (trong văn học cổ): Trong các thành ngữ, cụm từ cố định, "cầm" thường được dùng để chỉ nhạc cụ nói chung.

2. Động từ:

   • Giữ trong bàn tay, giữa các ngón tay: Hành động dùng tay để nắm, giữ một vật.
   • Đưa tay nhận lấy: Hành động tiếp nhận một vật từ người khác.
   • Nắm để điều khiển, chỉ huy: Nắm giữ vị trí lãnh đạo, kiểm soát hoặc vận hành một phương tiện, tổ chức.
   • Gửi của cải cho người khác giữ lại làm tin để vay tiền: Hình thức thế chấp, cầm cố tài sản.
   • Coi như là chủ quan đã nắm được, biết được: Cảm giác chắc chắn về một điều gì đó.
   • Giữ lại một chỗ, không cho tự do hoạt động: Hành động giam giữ, ngăn cản sự di chuyển.
   • Giữ khách ở lại, không để ra về; lưu lại: Mời hoặc giữ ai đó ở lại lâu hơn dự định.
   • Làm cho ngừng chảy ra ngoài cơ thể: Hành động ngăn chặn sự chảy ra của một chất lỏng (như máu, nước mắt).
   • Nén giữ lại bên trong, không để biểu hiện ra (thường dùng trong câu có ý phủ định): Kiềm chế, kìm nén một cảm xúc.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Tiếng cầm réo rắt vang lên trong đêm thanh vắng.
  • Cụ già am hiểu cầm, kì, thi, hoạ.

• Động từ:

  • Em bé cầm lấy chiếc bánh từ tay mẹ.
  • Anh ấy cầm lái chiếc ô tô một cách điêu luyện.
  • Gia đình phải cầm mảnh đất để có tiền chữa bệnh.
  • Tôi cầm chắc anh ấy sẽ đến.
  • Quân ta đã cầm chân địch tại trận địa.
  • Chủ nhà nhiệt tình cầm khách ở lại dùng bữa tối.
  • Bác sĩ đang tìm cách cầm máu cho bệnh nhân.
  • Nghe tin ấy, bà không sao cầm được nước mắt.

Các cách sử dụng nâng cao

• "cầm bằng": coi như là, xem như.
  • Anh ta nói cầm bằng không, chẳng ai tin.
• "cầm cố": gửi tài sản để vay tiền (cùng nghĩa với nghĩa 4 của động từ).
  • Ông ấy phải cầm cố chiếc đồng hồ để lấy tiền đi đường.
• "cầm lòng" / "cầm lòng không đậu": không thể kiềm chế được lòng mình.
  • Trước cảnh tượng cảm động, mọi người đều cầm lòng không đậu.

Biến thể và từ liên quan

• Cầm cập (động từ): run lập cập (vì sợ, lạnh).
• Cầm chừng (động từ): làm ở mức độ vừa phải, tạm đủ, không tiến triển thêm.
  • Công việc chỉ đang cầm chừng.
• Cầm đồ (danh từ): cửa hàng cho vay tiền dựa trên việc nhận cầm cố tài sản; hoặc chỉ hành động cầm cố.
• Cầm quyền (động từ): nắm giữ chính quyền.
• Cầm tù (động từ): bỏ tù, giam giữ.

Từ đồng nghĩa

• Động từ (nghĩa giữ, nắm): nắm, giữ, cắp, ôm.
• Động từ (nghĩa nhận): nhận, lấy.
• Động từ (nghĩa chỉ huy): điều khiển, chỉ huy, lãnh đạo, nắm giữ.
• Động từ (nghĩa cầm cố): thế chấp, đem cố.
• Động từ (nghĩa ngăn chảy): cầm lại, ngăn lại, làm ngừng, chặn lại.
• Động từ (nghĩa nén lại): kìm nén, kiềm chế, nén lại.

Thành ngữ, cụm từ cố định

• Cầm cân nảy mực: nắm giữ quyền phán xét công bằng; hoặc chỉ người có thẩm quyền, tiêu chuẩn để đánh giá.
  • Vị chánh án như người cầm cân nảy mực.
• Cầm, kì, thi, hoạ: bốn thú tiêu khiển tao nhã (đánh đàn, chơi cờ, làm thơ, vẽ tranh) của người trí thức xưa.
• Cầm lòng không đậu: không thể nào kiềm chế, nhịn được nữa (thường là cảm xúc mạnh).

1. 1 d. Đàn cổ hình ống máng úp, có năm hoặc bảy dây tơ; thường dùng trong văn học cổ để chỉ đàn nói chung. Cầm, kì, thi, hoạ (đánh đàn, chơi cờ, làm thơ và vẽ, coi là bốn thú vui của người trí thức thời phong kiến).
2. 2 đg. 1 Giữ trong bàn tay, giữa các ngón tay. Cầm bút viết. Cầm tay nhau. 2 Đưa tay nhận lấy. Cầm tiền mà tiêu. 3 Nắm để điều khiển, chỉ huy. Cầm lái. Cầm quân đi đánh giặc. Cầm quyền*. 4 Gửi của cải cho người khác giữ lại làm tin để vay tiền. Cầm ruộng cho địa chủ. Cầm đồ*. 5 Coi như là chủ quan đã nắm được, biết được. Vụ này cầm chắc sẽ thu hoạch khá. 6 Giữ lại một chỗ, không cho tự do hoạt động. Cầm chân giặc. Cầm tù*. 7 Giữ khách ở lại, không để ra về; lưu lại. Cầm khách ở lại. 8 Làm cho ngừng chảy ra ngoài cơ thể (nói về chất đang chảy ra nhiều và ngoài ý muốn). Tiêm thuốc cầm máu. Không cầm được nước mắt. 9 (thường dùng trong câu có ý phủ định). Nén giữ lại bên trong, không để biểu hiện ra (nói về tình cảm). Không sao cầm được mối thương tâm. Cầm lòng*.