Định nghĩa

1. Động từ:
   • Tìm tòi, nghiên cứu kỹ lưỡng trong sách vở, tài liệu: Hành động tra cứu, xem xét cẩn thận các nguồn thông tin để tìm hiểu, xác minh hoặc nghiên cứu một vấn đề.
   • So sánh, đối chiếu để thấy sự hơn kém, đúng sai: Hành động xem xét nhiều đối tượng cùng loại (như giá cả, chất lượng) để tìm ra sự khác biệt và đánh giá.
   • Tra hỏi, dùng hình phạt để buộc khai ra: Hành động dùng các biện pháp mạnh, có thể là tra tấn, để ép buộc ai đó phải khai ra sự thật hoặc tội lỗi.

Ví dụ sử dụng

• Nghiên cứu:
  • Nhà sử học đang khảo cứu về phong tục cổ truyền của dân tộc.
  • Để viết luận văn, sinh viên phải khảo nhiều tài liệu liên quan.
• So sánh:
  • Trước khi mua nhà, anh ấy đã đi khảo giá ở nhiều nơi.
  • Giáo viên yêu cầu học sinh khảo các bản dịch khác nhau để tìm ra bản chính xác nhất.
• Tra hỏi:
  • Trong các tiểu thuyết kiếm hiệp, quan phủ thường khảo đánh kẻ tình nghi để lấy cung.
  • Câu tục ngữ "Ai khảo mà xưng" ý nói không bị ép buộc thì không ai tự nhận tội.

Các cách sử dụng nâng cao

• "khảo cổ": nghiên cứu về đời sống và lịch sử loài người thời cổ đại thông qua việc khai quật và phân tích các di vật.
  • Các nhà khảo cổ vừa phát hiện một ngôi mộ cổ có niên đại hàng nghìn năm.
• "khảo sát": quan sát, tìm hiểu thực tế một cách có hệ thống để thu thập thông tin, dữ liệu.
  • Công ty tiến hành khảo sát thị trường trước khi tung ra sản phẩm mới.
• "khảo thí": tổ chức việc thi cử, kiểm tra.
  • Bộ Giáo dục ban hành quy chế mới về công tác khảo thí.

Biến thể và từ liên quan

• Khảo cứu (động từ): nghiên cứu, tìm tòi một cách công phu, bài bản.
  • Công trình khảo cứu về ca dao của ông rất có giá trị.
• Khảo giá (động từ): so sánh, hỏi giá ở nhiều nơi.
  • Việc khảo giá giúp người tiêu dùng mua được hàng với giá tốt.
• Khảo hạch (danh từ): sự kiểm tra, sát hạch.
  • Thí sinh phải trải qua đợt khảo hạch nghiêm ngặt.

Từ đồng nghĩa

• Nghiên cứu, tra cứu (với nghĩa tìm tòi).
• So sánh, đối chiếu (với nghĩa so sánh).
• Tra tấn, tra hỏi (với nghĩa dùng hình phạt để hỏi).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Ai khảo mà xưng": (thành ngữ) ý nói nếu không bị ép buộc, đánh đập thì chẳng ai tự nhận tội cả. Thường dùng để chỉ việc bức cung, ép cung.
• "Khảo bằng": (cụm từ cũ) chỉ việc tra khảo, đánh đập để lấy bằng chứng hoặc lời khai.

1. đg. 1. Tìm tòi trong sách vở để nghiên cứu : Khảo về nguồn gốc truyện Kiều. 2. So sánh để biết hơn kém : Khảo giá hàng.
2. đg. Dùng cách tàn bạo để hỏi tội : Ai khảo mà xưng (tng).