Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Chồi non, mầm non: Phần non mới mọc ra từ cây, thường vào mùa xuân, biểu tượng cho sự sinh sôi, nảy nở.
   • Bổng lộc, lương bổng: Lương thưởng, của cải, địa vị mà quan lại, người có chức vụ nhận được (nghĩa cổ).
   • Của cải, phúc lành: Những điều tốt lành, tài lộc được cho là do thần linh, trời đất ban tặng, thường theo quan niệm dân gian.

Ví dụ sử dụng

• Chồi non:

  • Mùa xuân, cây cối đâm chồi nảy lộc.
  • Người ta thường hái một cành lộc non về nhà ngày đầu năm để cầu may.

• Bổng lộc:

  • Ông quan thanh liêm, không màng lộc nước.
  • Câu đối xưa có chữ "Lộc" tượng trưng cho sự thăng tiến, bổng lộc.

• Của cải, phúc lành:

  • Đi lễ chùa đầu năm để xin lộc thánh về nhà.
  • Ăn lộc là thụ hưởng những thức ăn, đồ vật đã được cúng ở đình, chùa.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Lộc trời": của cải, phúc lành tự nhiên mà có, do trời ban.

  • Sống ở vùng đất màu mỡ, hưởng lộc trời.

• "Lộc bất tận hưởng": (thành ngữ) của cải, phúc lộc không nên hưởng thụ một cách tham lam, quá mức; cần biết chia sẻ và giữ mức độ.

  • Cổ nhân dạy "Lộc bất tận hưởng" để răn đời về lòng tham.

• "Phúc *lộc thọ": một bộ ba điều ước truyền thống, trong đó "lộc*" tượng trưng cho sự giàu có, tài lộc.

  • Tranh tam đa thường vẽ ba ông Phúc, Lộc, Thọ.

Biến thể và từ liên quan

• Lộc cộc (từ tượng thanh): âm thanh lọc cọc, lộp cộp.

  • Tiếng gõ cửa lộc cộc giữa đêm.

• Lộc nhung (danh từ): sừng non của con hươu, nai, được dùng làm thuốc quý trong Đông y.

  • Lộc nhung là một vị thuốc bổ.

• Tài lộc (danh từ): tiền tài và phúc lộc.

  • Cầu mong một năm mới đầy đủ tài lộc.

Từ đồng nghĩa

• Chồi, mầm (với nghĩa chồi non).
• Bổng, lương, bổng lộc (với nghĩa lương bổng).
• Phúc, phước, phúc lành (với nghĩa điều tốt lành).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Đâm chồi nảy *lộc"*: cây cối sinh sôi, nảy nở; thường dùng để ví von với sự phát triển, khởi sắc.

  • Công ty mới thành lập đã đâm chồi nảy lộc.

• "Lộc vừng": tên một loài cây, hoa của nó màu đỏ rủ xuống, tượng trưng cho sự bình an, tài lộc theo phong thủy.

  • Trồng cây lộc vừng trước nhà để đón may mắn.

1. 1 dt. Chồi non: đâm chồi nẩy lộc đi hái lộc.
2. 2 dt. 1. Lương bổng của quan lại: lương cao lộc hậu bổng lộc lợi lộc phúc lộc thất lộc lộc tước. 2. Của có giá trị do đấng linh thiêng ban cho, theo mê tín: lộc trời lộc bất tận hưởng.