Định nghĩa

1. Động từ:
   • Phun ra, bật ra, cho thoát ra (một luồng hơi, khí hoặc chất lỏng): Chỉ hành động đẩy mạnh một luồng khí, hơi hoặc chất lỏng ra ngoài một cách đột ngột, thường tạo ra âm thanh.
   • Trở nên béo, mập ra một cách không cân đối, thiếu thẩm mỹ: Chỉ sự tăng cân, phát triển về thể tích theo hướng tiêu cực, thường dùng cho mặt hoặc cơ thể.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (nghĩa 1):
  • Bánh xe bị thủng, phì hết hơi ra ngoài.
  • Con rồng trong truyện cổ tích có thể phì ra lửa.
• Động từ (nghĩa 2):
  • Ăn uống không điều độ khiến anh ấy phì ra trông rất mất cân đối.
  • Mặt cô ấy phì hẳn sau đợt điều trị bằng thuốc.

Các cách sử dụng nâng cao

• "phì cười": bật cười to, không kìm được, thường do bất ngờ hoặc buồn cười.
  • Nghe câu chuyện hài ấy, cả lớp phì cười.
• Dùng với nghĩa bóng, chỉ sự lãng phí, tiêu tan:
  • Cả gia tài phì ra theo những canh bạc thâu đêm. (Cả gia tài tiêu tan nhanh chóng.)

Biến thể và từ gần giống

• Phì phì (từ láy, động từ): Lặp lại hành động phun, thổi hơi ra liên tiếp, tạo âm thanh đều đều; hoặc mô tả tiếng thở mạnh.
  • Chiếc ống xả xe máy kêu phì phì.
  • Nó chạy lên dốc, thở phì phì.
• Phì phò (từ láy, động từ): Thở mạnh và mệt nhọc, thường đi kèm với âm thanh.
  • Sau khi leo núi, anh ấy ngồi phì phò.
• Phì nhiêu (tính từ): Chỉ đất đai màu mỡ, có nhiều chất dinh dưỡng (đây là một từ Hán Việt, nghĩa khác biệt).
  • Vùng đồng bằng sông Cửu Long có đất đai phì nhiêu.

Từ đồng nghĩa

• Nghĩa 1 (phun ra): phụt, phun, xì (hơi/khí).
• Nghĩa 2 (béo ra): phệ ra, béo phị ra, mập ú.

Từ trái nghĩa

• Nghĩa 2 (béo ra): gầy đi, sút cân, teo lại.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Ăn no vác nặng, mặt *phì ra*: Chế giễu người làm việc nặng nhọc, vất vả nhưng không được đền đáp xứng đáng, chỉ thấy mệt mỏi, xấu đi.
• Của *phì ra, của nặ vào: (Thành ngữ cổ) Chỉ sự vật, tiền bạc có thể dễ dàng mất đi (phì* ra) cũng như dễ dàng có được (nặ vào).

1. đg. Phun ra, bật ra, cho thoát ra: Bánh xe phì hơi.
2. t. Béo ra, mập ra theo hướng xấu: Mặt phì.