rít

Thân thiện

Còi tàu rít lên trước khi tàu chuyển bánh.

Định nghĩa

1. Động từ:

   • Phát ra tiếng động dài, sắc và to: Chỉ âm thanh kéo dài, the thé hoặc chói tai do ma sát mạnh của không khí hoặc vật thể.
   • Hít, hút một hơi dài và mạnh (thuốc lào, thuốc lá): Hành động hít sâu và kéo dài hơi khói vào phổi.

2. Tính từ:

   • Không trơn tru, bị kẹt hoặc khó chuyển động do thiếu dầu mỡ hoặc bị ma sát: Mô tả trạng thái của một bộ phận cơ khí hoặc vật thể khi di chuyển không êm.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (phát ra âm thanh):

  • Tiếng còi tàu rít lên xé toạc không gian.
  • Gió mùa đông bắc rít từng hồi qua khe cửa.
  • Viên đạn rít qua đầu khiến anh ta nằm rạp xuống đất.

• Động từ (hút thuốc):

  • Ông cụ ngồi rít một hơi thuốc lào dài rồi từ từ nhả khói.
  • Anh ta rít một hơi thuốc lá đầy vẻ suy tư.

• Tính từ:

  • Cái bánh xe đạp đã rít, cần phải tra dầu.
  • Cánh cửa sắt cũ kêu rít mỗi khi mở ra.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Rít lên": Nhấn mạnh hành động phát ra tiếng rít một cách đột ngột hoặc dữ dội.
  • Chiếc phanh xe rít lên kinh khủng khi tài xế đạp gấp.
• Dùng trong y học để mô tả âm thanh bất thường khi thở:

Biến thể và từ gần giống

• Rin rít (từ láy, tính từ): Diễn tả mức độ nhẹ hơn của "rít", chỉ sự kêu ken két, không trơn tru nhưng chưa đến mức kẹt hẳn.
  • Bánh xe quay rin rít vì thiếu dầu.
• Rít rít (từ láy, động từ/tính từ): Thường dùng để tả âm thanh nhỏ, lặp đi lặp lại, như tiếng côn trùng kêu.
• Rền rít (từ láy): Kết hợp giữa âm thanh trầm (rền) và the thé (rít).

Từ đồng nghĩa

• Động từ (âm thanh): Huýt, thét (the thé), xé (không khí), vút (nhanh và sắc).
• Động từ (hút thuốc): Hít, hút, kéo (một hơi).
• Tính từ: Kẹt, kêu ken két, không trơn.

Từ trái nghĩa

• Động từ (âm thanh): Ì ạch (âm trầm, nặng nề), rì rầm (nhỏ nhẹ).
• Tính từ: Trơn, êm, mượt.

Các cụm từ liên quan

• Thở rít: Cụm từ y học chỉ kiểu thở phát ra âm thanh the thé do đường thở bị hẹp.
• Ran rít: Thuật ngữ y học chỉ tiếng ran đặc biệt có âm sắc the thé khi nghe phổi.

Thành ngữ, cách nói liên quan

• Rít như còi báo động: So sánh để nhấn mạnh âm thanh chói tai, inh ỏi.
  • Đứa trẻ khóc rít như còi báo động.
• Rít đến nghẹt thở: Cách nói phóng đại về việc hút một hơi thuốc rất dài và sâu.
  • Anh ta rít một điếu thuốc đến nghẹt thở.

Học thuật

1. đg. 1. Phát ra tiếng dài và to: Còi tàu rít; Gió rít. 2. Kéo một hơi dài thuốc lào: Rít một điếu, say quá.
2. t. Không chuyển động được dễ dàng vì không trơn: Bánh xe rít; Cánh cửa rít.