sĩ

Thân thiện

Một vị sĩ ngồi đọc sách trong thư phòng.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Người trí thức trong xã hội phong kiến: Chỉ tầng lớp học rộng, có học vấn, thường là những người đi thi cử, làm quan hoặc dạy học trong xã hội Việt Nam xưa.
   • Tên một quân cờ: Chỉ quân cờ thứ hai (sau Tướng) trong bàn cờ Tướng, hoặc một loại quân bài trong trò chơi Tam cúc.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa người trí thức):
  • Xã hội phong kiến coi trọng tầng lớp sĩ.
  • Ông ấy là một bậc sĩ phu yêu nước.
• Danh từ (nghĩa quân cờ):
  • Anh ấy vừa đi nước sĩ để bảo vệ Tướng.
  • Trong bài Tam cúc, quân Sĩ đỏ là quân lớn.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Kẻ sĩ": Chỉ người trí thức có khí tiết, biết giữ gìn đạo đức và lòng tự trọng.
  • Làm trai phải sống cho ra kẻ sĩ.
• "Sĩ phu": Cách gọi trang trọng, tôn kính đối với người trí thức có địa vị và ảnh hưởng trong xã hội cũ.
  • Tinh thần yêu nước của các sĩ phu Bắc Hà.

Biến thể và từ gần giống

• Sĩ diện (danh từ): Thể diện, danh dự bề ngoài mà người ta cố gắng giữ gìn.
  • Anh ta rất quan tâm đến sĩ diện của mình.
• Sĩ khí (danh từ): Khí phách, tinh thần của người trí thức.
  • Bài hát đó đã khơi dậy sĩ khí của cả dân tộc.
• Sĩ số (danh từ): Tổng số người (thường dùng trong trường học, lớp học).
  • Lớp học có sĩ số bốn mươi học sinh.

Từ đồng nghĩa

• Trí thức (danh từ): Người lao động trí óc, có học vấn cao (nghĩa hiện đại, rộng hơn "sĩ").
• Nho sĩ (danh từ): Người trí thức theo Nho học thời phong kiến (nghĩa hẹp và cụ thể hơn "sĩ").

Các cụm từ liên quan

• Nhất sĩ nhì nông: Thành ngữ nói về thứ bậc, tầm quan trọng của các tầng lớp trong xã hội phong kiến: hàng đầu là sĩ, thứ nhì là nông dân.
  • Xã hội xưa quan niệm nhất sĩ nhì nông.

Thành ngữ liên quan

• Hết gạo chạy rông, nhất nông nhì sĩ: Thành ngữ phản ánh sự thay đổi về vị thế khi hoàn cảnh thay đổi (khi hết gạo thì chạy lung tung, lúc đó nông dân lại quan trọng hơn sĩ).
  • Câu chuyện ấy minh họa cho câu hết gạo chạy rông, nhất nông nhì sĩ.

Học thuật

1. d. 1. Người trí thức thời phong kiến: Nhất sĩ nhì nông, Hết gạo chạy rông, Nhất nông nhì sĩ (cd). 2. Tên quân hàng thứ hai trong cờ tướng hay trong bài tam cúc: Tướng sĩ tượng xe...