sinh

Thân thiện

Sinh viên đang ngồi đọc sách trong thư viện.

Định nghĩa

1. Danh từ (cổ ngữ):

   • Người học trò, người thanh niên trẻ tuổi: Từ này được dùng trong văn chương cổ để chỉ người trẻ, thường là học trò.
   • Ví dụ: "Sinh rằng: Phác họa vừa rồi, phẩm đề xin một vài lời thêm hoa." (Chàng thanh niên rằng: Bức phác họa vừa xong, xin đề thêm vài lời cho thêm phần hoa mỹ.)

2. Động từ:

   • Đẻ ra, chào đời: Chỉ hành động một sinh vật (người, động vật) ra đời.
   • Tạo ra, sản sinh ra: Chỉ việc tạo ra, làm phát sinh một cái gì đó mới, từ vật chất đến hiện tượng.
   • Trở thành, sinh ra (tính cách, trạng thái): Chỉ việc phát triển thành một trạng thái hoặc tính cách nào đó, thường do tác động từ bên ngoài.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • "Sinh ấy là một trang thanh niên tuấn tú." (Chàng thanh niên ấy là một trang tuấn tú.)

• Động từ (nghĩa đẻ ra):

  • "Sinh con ai nỡ sinh lòng." (tục ngữ: Đẻ con, ai nỡ đẻ lòng [nghĩa là ai nỡ để lòng thương xót]?)
  • "Bà ấy vừa sinh một bé gái." (Bà ấy vừa mới sinh một bé gái.)

• Động từ (nghĩa tạo ra):

  • "Trời sinh voi, trời sinh cỏ." (tục ngữ: Ý nói mọi thứ đều có sự sắp đặt, cân bằng tự nhiên.)
  • "Nguyên nhân sinh bệnh rất phức tạp." (Nguyên nhân gây ra bệnh rất phức tạp.)
  • "Đồng tiền vốn đã sinh lãi." (Đồng tiền vốn đã sinh ra lãi.)

• Động từ (nghĩa trở thành):

  • "Nuông con, nó sinh hư." (Nuông chiều con, nó sẽ trở nên hư.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Sinh thành": (thành ngữ) chỉ công ơn cha mẹ đã sinh ra và nuôi dưỡng.

  • "Công ơn sinh thành dưỡng dục." (Công ơn cha mẹ sinh thành và nuôi dạy.)

• "Sinh sôi": phát triển, nảy nở ra nhiều.

  • "Cây cối sinh sôi nảy nở vào mùa xuân." (Cây cối phát triển nảy nở vào mùa xuân.)

• "Sinh nghi": sinh lòng nghi ngờ.

  • "Hành động mập mờ của hắn khiến mọi người sinh nghi." (Hành động mập mờ của hắn khiến mọi người nảy sinh nghi ngờ.)

Biến thể và từ liên quan

• Sinh đẻ (động từ): hành động sinh con.
• Sinh vật (danh từ): chỉ các thể sống.
• Sinh tồn (động từ): sống còn, tồn tại.
• Sinh nhật (danh từ): ngày sinh.
• Sinh lợi (động từ/tính từ): sinh ra lợi nhuận, có lợi.
• Sinh viên (danh từ): người học ở bậc đại học, cao đẳng (từ gốc Hán-Việt, "sinh" chỉ người, "viên" chỉ thành viên).

Từ đồng nghĩa

• Đẻ (động từ): sinh ra (thường dùng cho động vật, đôi khi cho người trong ngôn ngữ thông tục).
• Ra đời (động từ): được sinh ra.
• Tạo thành, gây ra (động từ): đối với nghĩa "tạo ra".
• Trở nên, hóa ra (động từ): đối với nghĩa "trở thành".

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Trời sinh, trời dưỡng": Ý nói đã được sinh ra thì cũng sẽ có cách để sống, tồn tại.
• "Sinh nghề, tử nghiệp": Sống với nghề nào thì cũng có thể chết vì nghiệp đó, ý nói gắn bó cả đời với một công việc.
• "Sinh ký tử quy" (Sống gửi thác về): Quan niệm sống ở đời chỉ là tạm bợ, chết mới là trở về cõi vĩnh hằng.

Học thuật

1. 1 dt Người học trò; Người thanh niên (cũ): Sinh rằng: Phác họa vừa rồi, phẩm đề xin một vài lời thêm hoa (K).
2. 2 đgt 1. Đẻ ra: Sinh con ai nỡ sinh lòng (tng). 2. Tạo ra: Trời sinh voi, trời sinh cỏ (tng); Nguyên nhân sinh bệnh; Đồng tiền vốn đã sinh lãi. 3. Trở thành: Nuông con, nó sinh hư.