Định nghĩa

1. Phụ từ (ph.):
   • Lở, vỡ, bay mất một phần: Dùng để diễn tả hành động làm cho một vật bị mất đi một mảng, một phần do tác động mạnh từ bên ngoài.
2. Tính từ (t.):
   • Tan nát, kiệt quệ, trắng tay: Chỉ tình trạng mất hết tài sản, vốn liếng, trở nên nghèo khó.
3. Động từ (đg.):
   • Mắng chửi dữ dội, quát tháo (thông tục): Hành động la mắng ai đó một cách gay gắt, nặng lời.

Ví dụ sử dụng

• Phụ từ:
  • Pháo bắn sạt đồn địch. (Pháo bắn làm lở, vỡ một phần đồn địch.)
  • Nước lũ làm sạt một mảng đê. (Nước lũ làm lở một mảng đê.)
• Tính từ:
  • Buôn bán thua lỗ, anh ấy sạt mất cả vốn. (Buôn bán thua lỗ, anh ấy mất trắng cả vốn.)
  • Công ty làm ăn thất bát, giờ đã sạt nghiệp. (Công ty làm ăn thất bát, giờ đã kiệt quệ, phá sản.)
• Động từ (thông tục):
  • Bị sạt cho một trận vì tội đi học muộn. (Bị mắng cho một trận vì tội đi học muộn.)
  • Ông chủ sạt nhân viên vì lỗi sai nghiêm trọng. (Ông chủ quát mắng nhân viên vì lỗi sai nghiêm trọng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "sạt qua": Diễn tả hành động di chuyển, bay qua rất sát, suýt chạm vào.
  • Viên đạn sạt qua tai. (Viên đạn bay sát qua tai.)
  • Chiếc xe sạt qua vỉa hè. (Chiếc xe chạy sát qua vỉa hè.)
• "sạt lở": Thường dùng kết hợp để nhấn mạnh hiện tượng đất đá, bờ sông bị lở ra.
  • Mưa lớn gây sạt lở đất trên đường. (Mưa lớn gây lở đất trên đường.)

Biến thể và từ gần giống

• Sạt nghiệp (cụm danh từ): Tình trạng mất hết cơ nghiệp, tài sản.
• Sạt lở (động từ): Chỉ hiện tượng đất đá bị lở, trượt xuống.

Từ đồng nghĩa

• Lở (động từ): Chỉ đất đá, bờ bị vỡ ra và trôi đi.
• Phá sản (động từ/tính từ): Mất hết khả năng thanh toán, vỡ nợ (nghĩa kinh tế).
• Mắng nhiếc (động từ): Chửi bới, quát tháo (nghĩa mắng chửi).

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Đánh sạt: Làm cho ai đó thua trắng tay, mất hết tiền (thường trong cờ bạc).
  • Hắn bị đánh sạt trong ván bài. (Hắn bị đánh cho thua trắng tay trong ván bài.)

Thành ngữ liên quan

• Sạt mạng (thông tục): Bị mắng chửi rất nặng, đến mức tưởng như mất mạng.
  • Làm hỏng việc, nó bị ông chủ sạt mạng. (Làm hỏng việc, nó bị ông chủ mắng chửi thậm tệ.)

1. 1. ph. Lở băng đi một mảng: Đại bác bắn sạt đồn địch. 2. t. Tan nát, kiệt quệ: Buôn bán thua lỗ, sạt mất cả vốn. 3. đg. Mắng dữ dội (thtục): Sạt cho một trận.