Định nghĩa

1. Động từ:
   • Buộc, cột cho chặt: Hành động dùng dây, lạt, vải... để quấn và siết lại thành một nút hoặc một vòng chặt, nhằm giữ cố định hoặc kết nối các vật lại với nhau.
   • Làm cho eo lại, thót lại: Hành động làm cho một vật ở giữa trở nên nhỏ hơn, hẹp hơn so với hai đầu, tạo thành hình dạng thắt lại.
   • Tết, bện: Hành động đan, kết các sợi mảnh (như lạt, cói, dây...) thành một vật dụng hoặc một phần của vật dụng.

Ví dụ sử dụng

• Buộc, cột cho chặt:
  • Anh ấy thắt dây giày cẩn thận trước khi chạy.
  • Cô ấy thắt một chiếc nơ đỏ trên bím tóc.
• Làm cho eo lại, thót lại:
  • Chiếc bình gốm có phần cổ thắt lại rất thanh thoát.
  • Con đường thắt ngang qua eo núi.
• Tết, bện:
  • Bà ngoại biết cách thắt rế từ những sợi lạt tre.
  • Người thợ thắt những sợi dây đồng thành hình con giống.

Các cách sử dụng nâng cao

• "thắt lòng" / "lòng thắt lại": (nghĩa bóng) Cảm giác đau đớn, nghẹn ngào, xót xa đến mức như tim bị siết chặt.
  • Nghe tin ấy, lòng tôi thắt lại.
• "thắt chặt": Buộc rất chặt; (nghĩa bóng) siết chặt, tăng cường sự kiểm soát hoặc mối liên hệ.
  • Hai nước cam kết thắt chặt mối quan hệ hợp tác.
• "thắt nút": Buộc thành nút; (nghĩa bóng) tạo ra một điểm then chốt, quan trọng hoặc một vấn đề khó giải quyết.
  • Câu chuyện đã đến hồi thắt nút.

Biến thể và từ liên quan

• Thắt lưng (danh từ): Dây hoặc đai dùng để buộc quanh eo, giữ cho quần áo được chặt.
• Thắt nơ (động từ): Buộc dây vải thành hình chiếc nơ.
• Thắt cổ bồng (tính từ): Miêu tả dáng vật (như bình, lọ) có phần giữa thót lại, hai đầu phình ra.
• Buộc (động từ, gần nghĩa): Cột, trói lại cho chặt. ("Buộc" thường mang tính chắc chắn, cố định hơn, trong khi "thắt" có thể chỉ việc buộc tạo hình, như thắt nơ).

Từ đồng nghĩa

• Buộc: Cột, trói lại.
• Cột: Dùng dây để giữ chặt vật.
• Tết: Đan, kết các sợi lại với nhau.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Thắt lưng buộc bụng: (thành ngữ) Chỉ cách sống tiết kiệm, chi tiêu dè sẻn, chắt chiu từng đồng.
  • Thời khó khăn, cả nhà phải thắt lưng buộc bụng để qua ngày.
• Thắt đáy lưng ong: (thành ngữ) Miêu tả vòng eo của người phụ nữ rất nhỏ và đẹp.
  • Cô ấy có dáng người thắt đáy lưng ong.

1. I. đg. 1. Buộc cho chặt : Thắt một dây. 2. Tết : Thắt rế. II. Eo lại, thót lại : Qủa bầu thắt ở quãng giữa. Thắt cổ bồng. Thót ở giữa, hai đầu phình ra : Cái bầu rượu thắt cổ bồng.