trổ

Thân thiện

Cây hồng trổ hoa trong vườn.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Lỗ hổng, khe hở: Chỉ một khoảng trống, lỗ thủng được tạo ra trên một bề mặt kín, thường là hàng rào, bức tường.

2. Động từ:

   • Đào, khoét, tạo ra một lỗ hổng: Hành động làm cho xuất hiện một lỗ thông qua việc đào bới, khoét lỗ.
   • Chạm, khắc, gọt tỉa tinh vi: Hành động trang trí, tạo hình trên một vật liệu (như gỗ, đá, củ quả) bằng các dụng cụ chuyên dụng để tạo ra hoa văn, hình dáng phức tạp.
   • Nảy ra, đâm ra, nở ra: Dùng cho thực vật, chỉ quá trình cây cối phát triển và sinh ra các bộ phận mới như chồi, hoa, quả.
   • Thể hiện ra, bộc lộ ra: Hành động làm cho một khả năng, phẩm chất vốn tiềm ẩn bên trong được biểu lộ ra ngoài.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Con mèo chui qua cái trổ ở hàng rào.
  • Hàng rào tre có nhiều trổ nhỏ.

• Động từ (nghĩa đào/khoét):

  • Người thợ trổ một lỗ thông gió trên tường.
  • Họ đang trổ mương để dẫn nước vào ruộng.

• Động từ (nghĩa chạm khắc):

  • Nghệ nhân trổ những hình rồng phượng tinh xảo trên cánh cửa gỗ.
  • Bà ngoại khéo tay trổ tỉa những bông hoa từ củ cải đỏ.

• Động từ (nghĩa nảy nở):

  • Mấy cây mai sau Tết đã bắt đầu trổ lộc non.
  • Vườn lan nhà tôi đang trổ hoa.

• Động từ (nghĩa thể hiện):

  • Trong cuộc thi, cậu ấy đã trổ hết tài năng của mình.
  • Đến lúc khó khăn, anh ta mới trổ bản chất thật.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Trổ mã": (cây cối) phát triển mạnh, xanh tốt và bắt đầu ra hoa kết trái; cũng có thể dùng với nghĩa bóng chỉ con người trưởng thành, phát triển toàn diện.
  • Cây cam này trổ mã lắm, năm nay hứa hẹn nhiều quả.
• "Trổ gan trổ ruột": (thành ngữ, dùng để nhấn mạnh) bày tỏ hết mọi tâm tư, nỗi lòng một cách chân thành, thống thiết.
  • Anh ấy trổ gan trổ ruột tâm sự với tôi về những khó khăn đang gặp phải.

Biến thể và từ gần giống

• Trổng (phương ngữ, danh từ): Cũng có nghĩa là lỗ hổng, thường dùng cho hàng rào.
• Tỏa (động từ): Lan tỏa, tỏa ra (hương thơm, ánh sáng). Khác với "trổ" ở chỗ nhấn mạnh sự lan rộng hơn là sự nảy sinh, bộc lộ.
• Nở (động từ): Chỉ việc hoa héo cánh ra. Nghĩa hẹp hơn so với "trổ" (vì "trổ" bao gồm cả quá trình đâm chồi, ra nụ rồi mới nở hoa).

Từ đồng nghĩa

• Đâm (động từ): Đâm chồi, nảy lộc (gần nghĩa với "trổ" khi nói về cây cối).
• Thể hiện (động từ): Bộc lộ, cho thấy (gần nghĩa với "trổ" khi nói về tài năng, bản chất).
• Chạm khắc (động từ): Tạo hình trên bề mặt vật liệu cứng (gần nghĩa với "trổ" trong nghề thủ công mỹ nghệ).

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Trổ ra: Mở ra, thông ra một không gian khác (thường dùng cho đường, lối đi).
  • Con ngõ nhỏ trổ ra bờ sông.
• Trổ hết: Thể hiện toàn bộ, không giữ lại.
  • Cô ấy đã trổ hết kỹ năng nấu nướng trong bữa tiệc tối.

Thành ngữ liên quan

• "Trổ tài": Thể hiện tài năng, khả năng của mình.
  • Đây là cơ hội để các nghệ sĩ trẻ trổ tài.
• "Trổ hoa kết trái": (nghĩa đen) cây ra hoa và sinh quả; (nghĩa bóng) công sức, nỗ lực cuối cùng cũng mang lại thành quả tốt đẹp.
  • Bao nhiêu năm vun trồng, giờ công ty mới thực sự trổ hoa kết trái.

Học thuật

1. d. Lỗ hổng ở hàng rào : Chó chui qua trổ.
2. đg. 1 . Đào, khoét : Trổ mương. 2. Chạm gọt tinh vi : Trổ thủy tiên.
3. đg. 1. Nảy nở, đâm chồi : Cây hồng trổ hoa. 2. Tỏ rõ ra : Trổ tài.