tịt

Thân thiện

Một em bé gãi nốt tịt đỏ trên cánh tay.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Nốt đỏ, mẩn ngứa nhỏ nổi trên da: Chỉ những nốt mẩn nhỏ, thường do muỗi đốt hoặc dị ứng gây ra, khiến da bị ngứa và nổi đỏ.

2. Động từ:

   • Không nổ, không kêu (đối với pháo, súng...): Trạng thái vũ khí, pháo hoặc vật tương tự không phát nổ như dự kiến.
   • Không nói được gì, bí từ, không trả lời được: (Cách nói thông tục) Chỉ trạng thái không thể đáp lại, không biết nói gì hoặc không tìm ra câu trả lời khi bị hỏi.

3. Tính từ:

   • Hoàn toàn, hẳn: (Thường đi kèm động từ) Dùng để nhấn mạnh mức độ hoàn toàn của một hành động.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Đi rừng về, chân tay nổi đầy tịt vì muỗi. (Sau khi đi rừng về, chân tay nổi đầy nốt đỏ vì muỗi đốt.)

• Động từ:

  • Quả pháo này bị ướt nên tịt rồi. (Quả pháo này bị ướt nên không nổ được.)
  • Bị thầy giáo hỏi bất ngờ, nó tịt luôn, không nói được câu nào. (Bị thầy giáo hỏi bất ngờ, nó bí luôn, không nói được câu nào.)

• Tính từ:

  • Nó quên tịt cuộc hẹn quan trọng hôm nay. (Nó quên hẳn cuộc hẹn quan trọng hôm nay.)
  • Cậu bé nhắm tịt mắt lại vì sợ. (Cậu bé nhắm chặt mắt lại vì sợ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tịt mít": Cụm từ nhấn mạnh hơn của nghĩa "không nói được gì".

  • Bị chất vấn, anh ấy chỉ biết đứng tịt mít một chỗ. (Bị chất vấn, anh ấy chỉ biết đứng bí lù một chỗ.)

• "Tịt ngòi": Thường dùng để chỉ súng, pháo không nổ; nghĩa bóng chỉ việc thất bại, không diễn ra được.

  • Kế hoạch tổ chức sự kiện tịt ngòi vì thiếu kinh phí. (Kế hoạch tổ chức sự kiện thất bại vì thiếu kinh phí.)

Biến thể và từ gần giống

• Tịt ngắt: Cách nói nhấn mạnh nghĩa im lặng, không có phản ứng gì.
• Câm tịt: (Thông tục) Chỉ trạng thái hoàn toàn im lặng, không hé răng nửa lời.

Từ đồng nghĩa

• Nốt, mẩn (danh từ): Chỉ nốt mẩn trên da.
• Hỏng, thất bại (động từ): Chỉ việc không hoạt động, không thành công.
• Bí, câm (động từ): Chỉ việc không nói được.
• Hẳn, tuyệt (tính từ): Chỉ mức độ hoàn toàn.

Thành ngữ liên quan

• Có tịt đâm lo: Lo lắng, áy náy khi nghe nói đến lỗi lầm tương tự như mình đã mắc phải.
  • Nghe bàn về chuyện trộm cắp, nó có tịt đâm lo vì vụ hôm trước. (Nghe bàn về chuyện trộm cắp, nó thấy lo vì vụ của mình hôm trước.)

Học thuật

1. d. Nốt đỏ ngứa nổi trên da : Muỗi đốt nổi tịt cả người.
2. t. 1. Không nổ, không kêu : Pháo tịt. 2. Cg. Tịt mít. Không nói được gì (thtục) : Hỏi câu nào cũng tịt.