xu
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ:
- Đơn vị tiền tệ lẻ: "xu" là đơn vị tiền tệ có giá trị bằng một phần trăm của đồng tiền đơn vị chính. Trước năm 1945, hệ thống tiền tệ Việt Nam quy định: 1 đồng = 10 hào = 100 xu.
- Xu-ba-dăng (nói tắt): Trong một số ngữ cảnh, "xu" là cách nói tắt của "xu-ba-dăng", chỉ một loại cây.
Ví dụ sử dụng
Danh từ (đơn vị tiền tệ):
- Ông ấy tiết kiệm từng xu một. (Ông ấy tiết kiệm từng đồng lẻ một.)
- Trong túi tôi chẳng còn một xu. (Trong túi tôi không còn một đồng lẻ nào.)
- Món đồ đó không đáng một xu. (Món đồ đó không có giá trị gì.)
Danh từ (xu-ba-dăng):
- Có đi mới biết bởi tay "xu" Bào. (Câu ca dao, trong đó "xu" chỉ cây xu-ba-dăng.)
Các cách sử dụng nâng cao
"không một xu dính túi": hoàn toàn không có tiền, rất nghèo.
- Sau trận lũ, nhiều người dân không một xu dính túi. (Sau trận lũ, nhiều người dân hoàn toàn không còn tiền bạc.)
"tiết kiệm từng xu": tiết kiệm từng khoản tiền rất nhỏ, ý chỉ sự tằn tiện, chi tiêu cẩn thận.
- Bà cụ sống một mình nên phải tiết kiệm từng xu. (Bà cụ sống một mình nên phải chi tiêu rất cẩn thận, tiết kiệm từng chút một.)
Biến thể và từ gần giống
- Hào: Đơn vị tiền tệ lẻ lớn hơn "xu". Trước 1945, 1 hào = 10 xu.
- Đồng: Đơn vị tiền tệ chính, lớn hơn "hào" và "xu".
- Xu-ba-dăng: Tên đầy đủ của loại cây được nói tắt thành "xu" trong một số văn cảnh, đặc biệt là ca dao.
Từ đồng nghĩa
- Đồng xu: Chỉ chung các loại tiền kim loại có mệnh giá nhỏ.
- Tiền lẻ: Tiền có mệnh giá nhỏ.
Thành ngữ liên quan
Không đáng một xu: Vô giá trị, không có giá trị gì.
- Lời hứa của hắn chẳng đáng một xu. (Lời hứa của hắn ta hoàn toàn vô giá trị.)
Túng đến mười xu cũng không có: Rất túng quẫn, thiếu thốn tiền bạc.
- Thời đói kém, gia đình ấy túng đến mười xu cũng không có. (Thời đói kém, gia đình ấy rất túng quẫn, không có chút tiền nào.)
- 1 (F. sou) dt. Đồng tiền lẻ có giá trị bằng một phần trăm đồng tiền đơn vị (trước 1945, 1 đồng = 10 hào = 100 xu): không có một xu dính túi.
- 2 dt. Xu-ba-dăng, nói tắt: Có đi mới biết Mê công, Có đi mới biết thân ông thế này, Mê công chôn xác thường ngày, Có đi mới biết bởi tay "xu" Bào (cd.).