ấp

Thân thiện

Một con gà mái đang ấp trứng trong ổ rơm.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Đất phong của vua ban cho chư hầu, công thần thời xưa: "ấp" chỉ một phần đất đai được nhà vua ban tặng cho các bề tôi có công.
   • Khu dân cư nhỏ, thường ở vùng mới khai phá: "ấp" còn dùng để chỉ một cụm dân cư, một làng xóm nhỏ, đặc biệt là ở miền Nam Việt Nam.

2. Động từ:

   • (Chim, gia cầm) nằm lên trứng để giữ ấm cho trứng nở: "ấp" chỉ hành động của chim mẹ dùng thân nhiệt để ủ cho trứng nở thành con.
   • Dùng máy móc hoặc phương tiện để tạo điều kiện cho trứng nở: "ấp" cũng chỉ việc sử dụng kỹ thuật (như máy ấp) để thay thế cho chim mẹ.
   • Áp sát, ôm ấp, che chở: "ấp" mang nghĩa áp sát một cách trìu mến, thân thiết vào một vật hoặc người khác.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Vị quan được vua ban thưởng một ấp rộng lớn.
  • Gia đình tôi sống ở một ấp nhỏ ven sông.

• Động từ:

  • Con gà mái đang ấp một ổ trứng.
  • Trang trại này dùng máy để ấp trứng gà hàng loạt.
  • Đứa trẻ ấp mặt vào vai mẹ mà khóc.

Các cách sử dụng nâng cao

• "ấp ủ": giữ kín, nuôi dưỡng (ý định, tình cảm) trong lòng.

  • Anh ấy đã ấp ủ giấc mơ trở thành phi công từ nhỏ.

• "ôm ấp": giữ chặt trong lòng, thể hiện sự nâng niu, trân trọng (thường dùng với tình cảm, kỷ niệm).

  • Bà luôn ôm ấp những ký ức đẹp về tuổi thơ.

Biến thể và từ gần giống

• Ấp trứng (động từ): hành động ủ cho trứng nở.
• Ấp iu (tính từ): dịu dàng, âu yếm, che chở.
  • Tình mẫu tử thật ấp iu.

Từ đồng nghĩa

• Danh từ: thái ấp, phong địa, làng, xóm, thôn.
• Động từ (nghĩa ủ trứng): ủ, nằm ổ.
• Động từ (nghĩa ôm ấp): ôm, siết chặt, nép vào.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Ấp vào lòng: ôm chặt vào người, thể hiện sự yêu thương, bảo vệ.

  • Người mẹ ấp đứa con nhỏ vào lòng.

• Ấp mặt vào: áp sát mặt vào một bề mặt nào đó.

  • Cậu bé xấu hổ ấp mặt vào hai bàn tay.

Thành ngữ liên quan

• "Núi ấp ôm mây, mây ấp núi": hình ảnh thơ mộng diễn tả sự quấn quýt, gắn bó khăng khít giữa núi và mây, thường dùng để ví von cho sự gắn bó keo sơn.

Học thuật

1. 1 dt. 1. Đất vua ban cho chư hầu, công thần ngày trước. 2. Làng xóm nhỏ được lập lên ở nơi mới khai khẩn.
2. 2 đgt. 1. (Loài chim) nằm phủ lên trứng trong một thời gian nhất định để trứng có đủ nhiệt độ nở thành con: Ngan ấp trứng Gà ấp. 2. Làm cho trứng có đủ điều kiện và nhiệt độ để nở thành con: máy ấp trứng. 3. áp sát vào trên toàn bề mặt: Bé ấp đầu vào lòng mẹ.