cối

Thân thiện

Một người nông dân dùng cối để giã gạo.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Đồ dùng bằng đá, gỗ hoặc kim loại, có lòng sâu, dùng để đựng các thứ cần xay, giã hoặc nghiền: Một dụng cụ truyền thống, thường đi kèm với chày, dùng trong chế biến thực phẩm hoặc vật liệu.
   • Lượng vật chất (như thóc, gạo, vôi vữa, thuốc lá...) chứa đầy một cối trong một lần chế biến: Đơn vị đo lường ước lượng dựa trên sức chứa của cái cối.
   • Loại pháo cỡ nhỏ, nòng ngắn, đặt trên bệ, bắn đạn theo quỹ đạo vòng cung: Một loại vũ khí pháo binh.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa dụng cụ):

  • Bà tôi vẫn dùng cối đá để giã gạo nếp làm bánh.
  • Tiếng chày giã vào cối vang lên đều đặn từ sáng sớm.

• Danh từ (nghĩa đơn vị ước lượng):

  • Mẹ xay một cối ngô cho lợn ăn.
  • Thợ xây cần đánh một cối hồ để trát tường.

• Danh từ (nghĩa vũ khí):

  • Quân đội đã sử dụng cối để yểm trợ bộ binh từ xa.
  • Tiếng cối nổ vang dội cả khu rừng.

Các cách sử dụng nâng cao

• "cối xay": thường chỉ bộ phận hoặc dụng cụ chuyên để xay (như cối xay gió, cối xay tay), nhưng từ "cối" ở đây là một phần của danh từ ghép.
• "ăn như cối xay" (thành ngữ): ăn rất nhiều và nhanh.
  • Thằng bé lớn nhanh, ăn như cối xay ấy.

Biến thể và từ liên quan

• Chày: (danh từ) Dụng cụ dùng để giã, đập vào trong cối.
• Cối xay: (danh từ ghép) Dụng cụ dùng để nghiền nhỏ vật liệu, thường có hai bộ phận chà xát vào nhau.
• Súng cối: (danh từ ghép) Tên gọi đầy đủ của loại vũ khí pháo binh "cối".

Từ đồng nghĩa

• Cối giã, cối nghiền: (danh từ) Các từ ghép chỉ rõ chức năng của cối.
• Súng phóng lựu: (danh từ) Từ gần nghĩa chỉ loại vũ khí bắn đạn theo quỹ đạo, nhưng thường hiện đại hơn.

Thành ngữ liên quan

• "Chày cối": thường dùng để ví von về một cặp đôi gắn bó khăng khít, không thể tách rời.
  • Hai đứa nó thân nhau như chày với cối.
• "Nói như cối xay": nói nhiều, nói liên tục và ồn ào.
  • Bà ấy cứ nói như cối xay, chẳng ai chen lời vào được.

Học thuật

1. 1 dt. 1. Đồ dùng để đựng các thức khi xay, giã, nghiền: cối giã gạo. 2. Lượng các thức đựng trong cối trong một lần xay, giã, nghiền: xay một cối thóc. 3. Lượng vôi vữa, đất trong một lần nhào, trộn khi xây, trát: đánh một cối hồ. 4. Số lượng thuốc lá, pháo đóng lại thành khối: một cối pháo.
2. 2 dt. Pháo nòng ngắn, đáy nòng tì trên một bàn đế, bắn đạn đi hình cầu vồng diệt mục tiêu ngay cả khi bị che khuất sau khối chắn cao.