Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Loài côn trùng ký sinh nhỏ, hút máu, thường sống trên da đầu và tóc của người: Một loại ký sinh trùng phổ biến, gây ngứa ngáy.
   • Hạt thóc, hạt lúa bị hấp hơi, ẩm mốc do không được phơi nắng đủ: Chỉ tình trạng hạt ngũ cốc bị hỏng nhẹ, chất lượng kém.

2. Động từ:

   • Rang (thực phẩm) cho khô rồi giã hoặc xay thành bột nhỏ mịn: Một phương pháp chế biến thực phẩm truyền thống.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa côn trùng):

  • Đầu trẻ con dễ bị chấy nếu vệ sinh kém.
  • Cô giáo dặn phụ huynh kiểm tra chấy cho con.

• Danh từ (nghĩa hạt thóc):

  • Mùa mưa, thóc dễ bị chấy, cần phơi kỹ.
  • Gạo xay từ thóc chấy ăn không ngon.

• Động từ:

  • Mẹ tôi thường chấy tôm để làm mắm.
  • Muốn có bột vừng thơm, phải chấy vừng trước khi xay.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đầu chấy mấy rận" (thành ngữ): Thường dùng để ví von một tình huống rắc rối, phiền toái chồng chất.

  • Công việc dồn lại, đúng là đầu chấy mấy rận.

• "Bắt chấy cho nhau": Hành động tỉ mỉ, chăm sóc lẫn nhau (theo nghĩa đen là bắt chấy trên đầu); cũng có thể hàm ý cùng nhau giải quyết những vấn đề nhỏ nhặt.

  • Hồi nhỏ, chị em tôi hay ngồi bắt chấy cho nhau.

Biến thể và từ liên quan

• Chấy rận (danh từ): Cụm từ chung chỉ các loài ký sinh trùng nhỏ như chấy, rận; thường dùng với nghĩa bóng chỉ những điều phiền phức, nhỏ nhặt.
• Trứng chấy (danh từ): Trứng của con chấy, bám chặt vào sợi tóc, còn gọi là "lendơ" (từ mượn tiếng Pháp: ).

Từ đồng nghĩa

• Chí (danh từ): Từ đồng nghĩa với "chấy" (nghĩa côn trùng), thường dùng trong văn chương hoặc một số phương ngữ.
• Rang khô, tán nhỏ (cụm động từ): Có nghĩa gần với "chấy" khi là động từ.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Bắt chấy đổ thừa cho rận": Hành động đổ lỗi, quy kết sai đối tượng; trách nhầm người.
• "Như chấy cắn đôi": Diễn tả tình trạng ngứa ngáy, khó chịu, bứt rứt.

1. dt. Loài bọ kí sinh, hút máu, sống trên đầu người ta: Đầu chấy mấy rận (tng), Bắt chấy cho mẹ.
2. 2 dt. Thóc hấp hơi, không được nắng: Thóc chấy, gạo chẳng ngon.
3. 3 đgt. Rang cho khô rồi giã nhỏ: Chấy tôm.