Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Đường thông được xây dựng để cho nước chảy qua: Một công trình kiến trúc, thường bằng gạch, đá hoặc bê tông, dùng để dẫn nước hoặc thoát nước.
   • Cống sinh, nói tắt (từ cổ): Từ dùng để chỉ người đỗ đạt trong hệ thống khoa cử phong kiến xưa (như đỗ Cống sinh).
   • Cung thứ năm trong hệ thống ngũ cung (hồ, xự, xang, xê, cống): Một âm trong thang âm âm nhạc cổ truyền.
   • Tên một dân tộc thiểu số ở Việt Nam: Một trong 54 dân tộc anh em sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam.
   • Ngôn ngữ của dân tộc Cống: Ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Tạng-Miến, được người dân tộc Cống sử dụng.

2. Động từ:

   • Dâng nộp lễ vật cho vua chúa hoặc nước mà mình chịu thần phục: Hành động triều cống, nộp cống vật để thể hiện sự thần phục hoặc bang giao.
   • (Trong một số trò chơi, như bài tới) Nộp quân bài tốt nhất cho người thắng cuộc: Hành động bắt buộc phải đưa cho đối phương quân bài mạnh nhất theo luật chơi.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Thành phố đang nâng cấp hệ thống cống thoát nước. (Công trình dẫn nước)
  • "Ông nghè, ông cống cũng nằm co." (Ca dao, chỉ người đỗ đạt)
  • Âm cống nghe thật trầm ấm. (Âm nhạc)
  • Đồng bào dân tộc Cống chủ yếu sinh sống ở tỉnh Điện Biên. (Tên dân tộc)

• Động từ:

  • Các nước chư hầu phải cống voi, ngà voi cho thiên triều. (Dâng nộp lễ vật)
  • Anh ấy bị cống át chủ nên thua cuộc. (Nộp quân bài trong trò chơi)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Xây cống": Xây dựng công trình dẫn/thoát nước.

  • Khu này sắp được xây cống mới để chống ngập.

• "Tháo cống": Mở cống cho nước chảy mạnh ra; cũng dùng ví von cho việc tiêu tiền rất nhanh.

  • Mưa to, phải tháo cống cho nước thoát nhanh.

• "Đóng cống": Khóa đường dẫn nước lại.

  • Phải đóng cống lại để giữ nước cho đồng ruộng.

Biến thể và từ gần giống

• Cống sinh (danh từ, từ cổ): Người đỗ trong kỳ thi Hương thời phong kiến, được tiến cử vào kinh đô học để thi tiếp.
• Cống vật (danh từ): Vật phẩm dâng lên để triều cống.
• Cống hiến (động từ): Hiến dâng, đóng góp (có nghĩa tích cực, khác với "cống" mang sắc thái bắt buộc/thần phục).
• Cống rãnh (danh từ): Hệ thống đường thoát nước chung.

Từ đồng nghĩa

• Danh từ (nghĩa công trình): Mương cống, đường cống, cống rãnh, cống ngầm.
• Động từ (nghĩa dâng nộp): Triều cống, tiến cống, nạp cống, dâng nộp.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Cống nạp: Dâng nộp (thường dùng với nghĩa triều cống).

  • Vùng đất ấy phải cống nạp lúa gạo hàng năm.

• Cống thuế (từ cổ): Nộp thuế theo nghĩa rộng, bao gồm cả vật phẩm.

  • Dân làng phải cống thuế bằng thóc.

Thành ngữ liên quan

• "Chảy như tháo cống": Chảy rất nhiều và rất nhanh (nước, tiền bạc, v.v.).

  • Tiền tiêu chảy như tháo cống trong dịp Tết.

• "Ông nghè ông cống": Thành ngữ chỉ chung những người đỗ đạt, có học vấn cao thời xưa.

  • Xưa kia, ông nghè ông cống là niềm tự hào của cả dòng họ.

1. 1 dt. Đường thông được làm xây dựng để chủ động cho nước chảy qua: xây cống chảy như tháo cống đóng cống.
2. 2 dt. Cống sinh, nói tắt: Nào có ra gì cái chữ nho, ông nghè, ông cống cũng nằm co (Trần Tế Xương).
3. 3 dt. Cung thứ năm của gam năm cung giọng hồ (hồ, xự, xang, xê, cống).
4. 4 đgt. 1. Dâng nộp lễ vật cho vua chúa hay nước mà mình chịu thần phục: cống ngà voi châu báu. 2. (Người thua bài) nộp quân bài tốt nhất cho người thắng: cống át chủ.
5. 5 (dân tộc) Tên gọi của một trong số 54 dân tộc anh em sống trên lãnh thổ Việt Nam (x. Phụ lục).
6. 6 (tiếng) Ngôn ngữ của dân tộc Cống.