tinh

Thân thiện

Một con tinh ẩn nấp trong khu rừng tối.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Yêu quái, ma quỷ: Chỉ sinh vật siêu nhiên, thường mang ý nghĩa xấu, trong truyền thuyết dân gian.
   • Tinh dịch, tinh khí: Chất dịch sinh dục nam, nói tắt của "tinh dịch" hoặc "tinh khí".
   • Lớp vỏ xanh: Phần vỏ mỏng, màu xanh bên ngoài thân cây tre, nứa.
   • Cờ hiệu (từ cũ): Lá cờ dùng làm hiệu lệnh hoặc biểu tượng trong quân đội ngày xưa.

2. Tính từ:

   • Thông thạo, thành thục: Có sự am hiểu sâu sắc và kỹ năng điêu luyện trong một lĩnh vực nào đó.
   • Nhanh nhạy, tinh tường: Có khả năng nhận biết, phát hiện hoặc hiểu ra điều gì đó một cách nhanh chóng và sắc sảo.
   • Tinh quái (nói tắt): Tinh nghịch, láu lỉnh, khôn vặt (thường dùng cho trẻ con).

3. Phó từ:

   • Hoàn toàn, chỉ là: Dùng để nhấn mạnh tính chất thuần túy, duy nhất của sự vật, sự việc.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Trong truyện cổ tích, con cáo sống lâu năm có thể hóa thành tinh. (Chỉ yêu quái)
  • Tinh trùng là tế bào sinh sản của nam giới. (Chỉ tinh dịch)
  • Khi đan lát, người ta thường bóc bỏ lớp tinh bên ngoài cho mềm. (Chỉ lớp vỏ tre)
  • Bóng tinh rợp đường theo đoàn quân ra trận. (Chỉ cờ hiệu - văn chương cổ)

• Tính từ:

  • Anh ấy có nghề mộc rất tinh. (Chỉ sự thông thạo)
  • Bà cụ tuy già nhưng mắt còn rất tinh, kim rơi cũng thấy. (Chỉ sự tinh tường, nhanh nhạy)
  • Đứa bé đó tinh lắm, người lớn nói gì là hiểu ngay. (Chỉ sự tinh quái, nhanh trí)

• Phó từ:

  • Cái áo này mới tinh, chưa mặc lần nào. (Nhấn mạnh sự mới mẻ hoàn toàn)
  • Nhà họ nghèo, bữa cơm chỉ ăn tinh rau. (Nhấn mạnh chỉ toàn là rau)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tinh đời": Rất khôn ngoan, sành sỏi, hiểu biết sâu rộng về cuộc sống.
  • Ông chủ đó tinh đời lắm, đừng hòng qua mặt.
• "Tinh nhanh": Rất nhanh nhẹn và sáng suốt trong nhận thức, phản ứng.
  • Cậu học trò tiếp thu bài rất tinh nhanh.
• "Tinh tường": Nhìn thấu, hiểu rõ một cách sâu sắc và chính xác.
  • Với con mắt nhà nghề, ông ấy nhận xét rất tinh tường.

Biến thể và từ liên quan

• Tinh anh (tính từ): Thông minh xuất chúng, phần tinh túy, ưu tú nhất.
  • Những tinh anh của đất nước.
• Tinh hoa (danh từ): Phần tốt đẹp, quý giá và tiêu biểu nhất.
  • Tinh hoa văn hóa dân tộc.
• Tinh khiết (tính từ): Trong sạch, không pha tạp.
  • Nước suối tinh khiết.
• Tinh vi (tính từ): Tỉ mỉ, phức tạp và có trình độ cao.
  • Một cỗ máy tinh vi.
• Tinh tế (tính từ): Khéo léo, sâu sắc, thể hiện sự nhạy cảm.
  • Cách cư xử rất tinh tế.

Từ đồng nghĩa & gần nghĩa

• Thành thạo (với nghĩa "thông thạo").
• Sắc sảo, nhanh trí (với nghĩa "nhanh nhạy").
• Láu lỉnh, ranh mãnh (với nghĩa "tinh quái").
• Thuần túy, toàn là (với nghĩa phó từ).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh": (Tục ngữ) Giỏi một nghề thì bản thân được vinh hiển. Nhấn mạnh việc chuyên tâm giỏi một nghề.
• "Mắt tinh như cú": Thành ngữ ví đôi mắt rất tinh, nhìn rõ trong đêm tối (như chim cú).
• "Ăn tinh ở sạch": Thành ngữ chỉ lối sống thanh đạm, chỉ ăn những thứ tinh khiết, ở nơi sạch sẽ.

Học thuật

1. d. Yêu quái: Con tinh.
2. d. "Tinh dịch" hoặc "tinh khí" nói tắt.
3. d. Phần xanh ở vỏ tre, nứa.
4. d. Cờ hiệu (cũ): Tiếng chuông dậy đất, bóng tinh rợp đường (K).
5. t. 1. Thông thạo: Khen rằng bút pháp đã tinh (K). 2. Thấy nhanh, hiểu nhanh: Tinh mắt; Tinh ý.
6. ph. Hoàn toàn chỉ là: Ăn tinh gạo.
7. t. "Tinh quái" nói tắt: Nghịch tinh.