Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Loài chim thuộc bộ Sẻ, có đuôi dài chẻ đôi, mỏ ngắn, thường bay thành đàn: "Nhạn" là tên gọi một loài chim di cư, thường xuất hiện trong văn học và tục ngữ Việt Nam.
   • Tin tức, thư từ (nghĩa ẩn dụ, cổ): Trong văn chương cổ, "nhạn" thường được dùng để hình ảnh hóa cho người đưa tin, mang ý nghĩa về sự liên lạc, mong chờ.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa chỉ loài chim):

  • Trên trời cao, đàn nhạn bay thành hình chữ V.
  • "Nhạn bay cao, mưa rào lại tạnh" là một câu tục ngữ dự báo thời tiết.

• Danh từ (nghĩa ẩn dụ, cổ):

  • Người chinh phu nơi biên ải ngóng trông tin nhạn từ quê nhà.
  • Thơ xưa hay dùng hình ảnh "tin nhạn" để nói về nỗi nhớ mong, chờ đợi thư từ.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Nhạn đưa thư" / "chim nhạn đưa tin": Cụm từ cố định trong văn học, chỉ sứ giả đem tin tức đến.

  • Trong truyện cổ, chim nhạn đưa thư thường là cầu nối giữa những người yêu nhau xa cách.

• "Nhạn hồng": Cách gọi khác của chim nhạn, thường thấy trong thơ ca, mang sắc thái trang trọng, văn chương.

  • Bóng nhạn hồng lướt qua mặt nước chiều thu.

Biến thể và từ liên quan

• Én: Một loài chim khác cũng thuộc bộ Sẻ, hay bị nhầm lẫn với nhạn. "Én" thường gắn với mùa xuân ("chim én báo hiệu xuân về"), trong khi "nhạn" thường gắn với mùa thu và sự xa cách.
• Nhạn trời: Cách gọi nhấn mạnh đặc tính sống trên trời, di cư của loài chim này.
• Bầy nhạn / đàn nhạn: Chỉ một tập hợp nhiều con nhạn cùng bay với nhau.

Từ đồng nghĩa

• Chim nhạn: Cách gọi đầy đủ, rõ nghĩa hơn.
• Yến (trong một số ngữ cảnh văn chương): Tuy nhiên, "yến" thường chỉ loài chim khác (chim yến), nên chỉ đồng nghĩa trong một số hình ảnh ước lệ của thơ ca cổ.

Thành ngữ, điển tích liên quan

• "Tin nhạn": Thành ngữ cố, chỉ tin tức, thư từ. Xuất phát từ điển tích xưa dùng chim nhạn để đưa thư.
  • Mẹ già ngày ngày ngóng tin nhạn của đứa con nơi phương xa.
• "Nhạn lìa đàn": Hình ảnh ẩn dụ chỉ sự cô đơn, lẻ loi, xa cách khỏi tập thể.
  • Sống nơi đất khách, lòng anh như nhạn lìa đàn.

1. dt 1. Loài chim trời thuộc bộ sẻ, đuôi dài chẻ đôi, mỏ ngắn: Nhạn bay cao, mưa rào lại tạnh, nhạn bay thấp mưa ở bờ ao (cd). 2.Tin tức do nhạn đưa về: Mây dăng ải bắc, trông tin nhạn (NgĐChiểu); Ngày sáu khắc tin mong, nhạn vắng (CgO).