phi

/fai/

Thân thiện

Phi hành để nấu nước chấm.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Loài trai sống ở bãi cát ven biển: Một loài nhuyễn thể có vỏ mỏng, màu tím nhạt, thân dài, thịt có thể ăn được.
   • Tên một chữ cái: Tên gọi chữ cái thứ hai mươi mốt trong bảng chữ cái Hy Lạp (dạng thường: φ, dạng hoa: Φ).
   • Danh hiệu của phụ nữ trong hoàng tộc: Chỉ người vợ lẽ của vua hoặc vợ của các bậc vương công thời phong kiến.

2. Động từ:

   • (Ngựa) chạy nhanh: Hành động ngựa phóng nhanh, chạy với tốc độ cao.
   • Di chuyển rất nhanh: Hành động của người hoặc phương tiện di chuyển với tốc độ cao.
   • Phóng, ném mạnh: Hành động phóng mạnh các vật nhọn như dao, kiếm.
   • Làm chín dầu, hành, tỏi: Hành động làm nóng dầu và cho hành hoặc tỏi vào để tạo mùi thơm trước khi nấu ăn.

3. Liên từ:

   • Nếu không phải là: Dùng để loại trừ, chỉ ra rằng ngoài đối tượng được nêu ra thì không còn khả năng nào khác.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Bãi biển này có nhiều phi. (Ven biển này có nhiều con trai loại phi.)
  • Ký hiệu φ trong vật lý thường đọc là "phi". (Ký hiệu φ trong vật lý thường được đọc là "phi".)
  • Cung điện ngày xưa có nhiều bà phi. (Cung điện thời xưa có nhiều bà vợ lẽ của vua.)

• Động từ:

  • Con ngựa phi như bay về phía trước. (Con ngựa phóng nhanh như bay về phía trước.)
  • Cậu ấy phi xe máy về quê. (Anh ấy phóng xe máy rất nhanh về quê.)
  • Tên cướp phi con dao về phía cảnh sát. (Tên cướp phóng mạnh con dao về phía cảnh sát.)
  • Đầu bếp phi hành thơm lừng trước khi xào thịt. (Đầu bếp làm chín hành trong dầu cho thơm trước khi xào thịt.)

• Liên từ:

  • Phi anh thì không ai làm được việc này. (Nếu không phải anh thì không ai làm được việc này.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Phi nước đại": (cụm động từ) Chạy hết tốc lực, thường dùng cho ngựa.

  • Con ngựa phi nước đại về đích. (Con ngựa chạy hết tốc lực về đích.)

• "Phi ngựa": (cụm động từ) Cưỡi ngựa chạy nhanh.

  • Kỵ sĩ phi ngựa xuyên qua cánh đồng. (Kỵ sĩ cưỡi ngựa phóng nhanh xuyên qua cánh đồng.)

Biến thể và từ gần giống

• Phi lao (danh từ): Một loại vũ khí cán dài, đầu nhọn.
• Phi pháo (danh từ): Pháo phóng đi.
• Phi cơ (danh từ): Máy bay (từ cũ).
• Phi hành (động từ): Làm chín hành trong dầu nóng.

Từ đồng nghĩa

• Động từ (chạy nhanh): Phóng, lao, vụt.
• Động từ (làm chín dầu): Khử, xào thơm.
• Liên từ: Giá, hễ, nếu không.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Phi đi: Phóng đi, lao đi nhanh.

  • Chiếc xe phi đi trong đêm. (Chiếc xe phóng đi trong đêm.)

• Phi thẳng: Phóng thẳng, tiến nhanh không lệch hướng.

  • Mũi tên phi thẳng vào bia. (Mũi tên phóng thẳng vào bia.)

Thành ngữ liên quan

• "Phi thương, phi nghề": (thành ngữ cũ) Chỉ những người không có nghề nghiệp buôn bán hay thủ công gì cả, ý nói vô công rỗi nghề.
• "Phi cao, phi xa": (cụm từ) Thường dùng để miêu tả vật được phóng đi với quỹ đạo cao và xa.

Học thuật

1. 1 dt. Trai ở bãi cát ven biển, thân dài, vỏ mỏng, màu tím nhạt, thịt ăn được.
2. 2 dt. Tên con chữ thứ hai mươi mốt của chữ cái Hi Lạp (viết thường là j, viết hoa là F).
3. 3 dt. Vợ lẽ của vua hay vợ của các bậc vương công thời phong kiến: các bà phi trong cung.
4. 4 đgt. 1. (Ngựa) phóng tung vó để chạy với tốc độ rất cao: ngựa phi phi ngựa. 2. Đi nhanh, phóng nhanh: phi nhanh về nhà kẻo tối.
5. 5 đgt. Phóng mạnh các binh khí có mũi nhọn như gươm, kiếm, dao găm: phi dao găm.
6. 6 đgt. Rán hành, tỏi cho dậy mùi thơm, trước khi xào nấu món gì: phi tỏi rồi mới bỏ rau muống vào phi hành để nấu nước chấm.
7. 7 lt. Ngoài đối tượng nào đó ra, nếu không phải là: Phi anh ấy, không ai biết.