cúi

Thân thiện

Cô bé cúi xuống nhặt một bông hoa dại.

Định nghĩa

1. Động từ:

   • Hạ thấp đầu hoặc thân mình xuống về phía trước: Hành động gập người, cúi đầu hoặc phần trên cơ thể xuống thấp.
   • Thể hiện sự tôn trọng, chào hỏi hoặc tập trung: Hành động "cúi" thường đi kèm với mục đích lễ nghi hoặc để nhìn kỹ một vật gì đó.

2. Danh từ (ít dùng):

   • Con cúi: (Cách nói tắt) Vật được se, cuộn lại, thường làm từ bông đã chải hoặc rơm.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:

  • Cô ấy cúi người nhặt chiếc bút rơi trên sàn. (Hành động hạ thấp người xuống.)
  • Học sinh cúi đầu chào thầy cô giáo khi gặp. (Hành động thể hiện sự tôn trọng, lễ phép.)
  • Anh ấy cúi xuống bàn để đọc cho rõ dòng chữ nhỏ. (Hành động tập trung, nhìn kỹ.)

• Danh từ:

  • Người thợ dệt chuẩn bị những cúi bông để se sợi. (Chỉ vật liệu được se lại.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "cúi đầu": Thành ngữ chỉ sự khuất phục, thừa nhận thua hoặc tỏ lòng tôn kính, biết ơn sâu sắc.

  • Cả đội cúi đầu nhận thất bại. (Thừa nhận thua.)
  • Con cháu cúi đầu tạ ơn tổ tiên. (Tỏ lòng biết ơn, tôn kính.)

• "cúi rạp người": Diễn tả động tác cúi người rất thấp, gần như sát mặt đất.

  • Người nông dân cúi rạp người trên cánh đồng để nhổ cỏ.

Biến thể và từ gần giống

• Khom (động từ): Cong lưng và hạ thấp người xuống, thường do tuổi tác, gánh nặng hoặc để tránh vật cản.
  • Bà lão khom lưng bước qua ngưỡng cửa.
• Rạp (động từ): Nghiêng hoặc hạ thấp nhanh và mạnh toàn bộ thân mình, thường để tránh né.
  • Cầu thủ ráp người để đánh đầu.
• Cúi mình (cụm động từ): Cách nói trang trọng hơn của "cúi", thường dùng trong văn chương hoặc ngữ cảnh lễ nghi.
  • Vị vua cúi mình trước bàn thờ tổ tiên.

Từ đồng nghĩa

• Động từ: Cúi xuống, khom xuống, gập người.
• Danh từ (nghĩa "con cúi"): Búi, cuộn, thoi (bông).

Từ trái nghĩa

• Động từ: Ngẩng (lên), ngước (lên), đứng thẳng.

Thành ngữ liên quan

• Cúi đầu làm tôi: Chịu khuất phục, phục tùng người khác.
  • Thà chết chứ không cúi đầu làm tôi giặc.
• Cúi mặt làm thinh: Cúi mặt xuống và im lặng, không dám nói hoặc không biết nói gì, thường vì xấu hổ, sợ hãi hoặc bất lực.
  • Biết mình sai, nó chỉ biết cúi mặt làm thinh.

Học thuật

1. 1 d. Con cúi (nói tắt). Cán bông đánh cúi.
2. 2 đg. Hạ thấp đầu hoặc thân mình xuống về phía trước. Cúi chào. Cúi rạp người xuống để đạp xe. Cúi mặt làm thinh.