Định nghĩa

1. Động từ:
   • Cúi thấp xuống (thường là mặt hoặc đầu): Hành động cúi đầu hoặc mặt xuống một cách rõ rệt, thường vì cảm xúc mạnh như xấu hổ, tức giận hoặc buồn bã.
   • Giữ một vẻ mặt cau có, khó chịu: Biểu hiện sự không hài lòng, tức giận qua nét mặt ủ rũ, cúi gằm.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Nghe lời mắng mỏ, nó chỉ biết gằm mặt xuống đất, không dám nói gì.
  • Cô ấy gằm mặt đi một mạch về nhà sau cuộc cãi vã.
  • Đứa trẻ thẹn thùng, gằm đầu không dám nhìn ai.

Các cách sử dụng nâng cao

• "gằm mặt": cụm từ thông dụng, miêu tả hành động cúi mặt xuống vì tâm trạng tiêu cực.

  • Anh ta gằm mặt suy nghĩ, dường như đang rất phiền muộn.

• "gằm đầu": tương tự "gằm mặt", nhấn mạnh việc cúi đầu.

  • Cả buổi sáng nó chỉ gằm đầu vào sách, không nói chuyện với ai.

Biến thể và từ gần giống

• Gằm gằm (từ láy, động từ): Nhấn mạnh mức độ của hành động "gằm", thể hiện sự dai dẳng, liên tục trong trạng thái cúi mặt, ủ rũ.

  • Nó ngồi gằm gằm một góc từ sáng đến chiều.

• Gầm (động từ): Có âm gần giống nhưng nghĩa khác, chỉ tiếng gầm gừ (của thú) hoặc âm thanh trầm, lớn.

Từ đồng nghĩa

• Cúi gầm: Cúi rất thấp, thường đi với "mặt" hoặc "đầu", nghĩa tương tự "gằm".
• Cúi rạp: Cúi xuống rất thấp, sát mặt đất.
• Ủ rũ: Chỉ trạng thái tinh thần chán nản, buồn bã, có thể dẫn đến dáng vẻ "gằm mặt".

Từ trái nghĩa

• Ngẩng (lên): Hành động ngược lại, nâng mặt hoặc đầu lên.
• Ngước (nhìn): Nhìn lên phía trên.

Lưu ý sử dụng

• Từ "gằm" chủ yếu dùng trong văn nói và văn viết miêu tả, ít dùng trong ngữ cảnh trang trọng.
• Thường đi kèm với các từ chỉ bộ phận cơ thể như "mặt", "đầu" để tạo thành cụm động từ hoàn chỉnh.
• Diễn tả một trạng thái tâm lý tiêu cực là chính (hổ thẹn, giận dữ, buồn phiền).

1. ph. Nói mặt cúi xuống, không nhìn lên vì thẹn hay giận: Thẹn quá cúi gằm xuống.